Hội nghị “Đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc năm 2019 hướng tới phát triển kiến trúc bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu”

Ngày 20/4/2026, tại Thành phố Hải Phòng, Bộ Xây dựng tổ chức hội nghị “Đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc năm 2019 hướng tới phát triển kiến trúc bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu”, do Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn chủ trì.

Tham dự hội nghị có đại diện Văn phòng Quốc hội; Văn phòng Chính phủ; đại diện các các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng, Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch kiến trúc các tỉnh, thành phố khu vực miền Bắc; chuyên gia, nhà khoa học thuộc các viện nghiên cứu, các tổ chức nghề nghiệp trong nước và quốc tế.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn cho biết, từ khi được ban hành năm 2019, Luật Kiến trúc đã từng bước khẳng định vai trò là công cụ pháp lý quan trọng trong quản lý và phát triển kiến trúc Việt Nam, góp phần thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, tạo hành lang pháp lý cho hoạt động kiến trúc phát triển theo hướng chuyên nghiệp, đồng thời nâng cao chất lượng không gian sống, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn phát biểu tại hội nghị

Đặc biệt, việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Định hướng phát triển kiến trúc Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã tạo nền tảng chiến lược quan trọng cho phát triển kiến trúc theo hướng bền vững, hiện đại và hội nhập quốc tế. Tại các địa phương, hệ thống công cụ quản lý kiến trúc từng bước được thiết lập, quy chế quản lý kiến trúc được ban hành và triển khai, công tác quản lý trật tự xây dựng, quy hoạch và hành nghề kiến trúc có nhiều chuyển biến tích cực.

 “Có thể khẳng định, việc ban hành và triển khai Luật Kiến trúc trong thời gian qua đã tạo dựng khuôn khổ pháp lý quan trọng, góp phần định hình và phát triển nền kiến trúc Việt Nam theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và hội nhập quốc tế. Trên nền tảng đó, các giá trị văn hóa truyền thống không những được bảo tồn mà còn được kế thừa, phát huy một cách sáng tạo trong từng công trình, từng không gian kiến trúc, qua đó từng bước khẳng định bản sắc riêng của kiến trúc Việt Nam trong dòng chảy chung của khu vực và thế giới” - Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh.

Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai Luật Kiến trúc. Trong đó, hệ thống quy định còn mang tính nguyên tắc, thiếu tiêu chí cụ thể nên cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất; vẫn còn tình trạng chồng chéo với các luật liên quan như quy hoạch, xây dựng, đất đai, đầu tư, làm gia tăng chi phí tuân thủ và kéo dài thời gian thực hiện thủ tục.

Đáng chú ý, một số quy định pháp luật chưa theo kịp các xu hướng phát triển mới như kiến trúc xanh, kiến trúc carbon thấp, kiến trúc thích ứng biến đổi khí hậu, kiến trúc thông minh, chuyển đổi số hay phát triển không gian ngầm. Một số nội dung quan trọng cũng chưa được làm rõ, như khái niệm và tiêu chí về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, hệ thống tiêu chí đánh giá công trình kiến trúc có giá trị, cơ chế thi tuyển phương án kiến trúc, cũng như cơ chế hành nghề kiến trúc chưa thực sự tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Do đó, theo Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn, việc sửa đổi Luật Kiến trúc lần này không chỉ là điều chỉnh về mặt kỹ thuật mà cần được đặt trong bối cảnh phát triển mới của đất nước với yêu cầu chuyển đổi số mạnh mẽ, ứng phó biến đổi khí hậu, hội nhập quốc tế sâu rộng và nâng cao chất lượng tăng trưởng gắn với phát triển văn hóa. Trong bối cảnh đó, pháp luật về kiến trúc cần đi trước một bước, vừa là công cụ quản lý hiệu quả, vừa là động lực thúc đẩy phát triển, trên nguyên tắc xuyên suốt: kiến trúc không chỉ là kỹ thuật mà còn là văn hóa, không chỉ là không gian vật chất mà còn là không gian sống của con người.

Trình bày Báo cáo tổng kết thi hành Luật Kiến trúc, Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch kiến trúc Vũ Anh Tú cho biết, đến nay, hệ thống văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật đã được ban hành tương đối đầy đủ, góp phần hoàn thiện khung pháp lý cho công tác quản lý kiến trúc.

Các công cụ quản lý như quy chế quản lý kiến trúc, danh mục công trình kiến trúc có giá trị, cơ chế thi tuyển phương án kiến trúc, sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề từng bước được đưa vào thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và cải thiện diện mạo kiến trúc đô thị, nông thôn.

Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch kiến trúc Vũ Anh Tú trình bày Báo cáo tại hội nghị

Theo Phó Vụ trưởng Vũ Anh Tú, việc triển khai Luật Kiến trúc đã góp phần kiểm soát tốt hơn không gian kiến trúc tại các đô thị thông qua việc ban hành quy chế quản lý kiến trúc theo khu vực, gắn với các chương trình chỉnh trang, tái thiết đô thị và bảo tồn các khu vực có giá trị. Ở khu vực nông thôn, pháp luật về kiến trúc cũng góp phần nâng cao chất lượng không gian sống, gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, qua đó cải thiện cảnh quan và điều kiện hạ tầng.

“Đến tháng 3/2026, cả nước đã cấp khoảng 9.557 chứng chỉ hành nghề kiến trúc, trong đó phần lớn tập trung tại các trung tâm đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Điều này cho thấy nhu cầu hành nghề kiến trúc ngày càng gia tăng, đồng thời phản ánh hiệu quả bước đầu của Luật trong việc chuẩn hóa điều kiện hành nghề và tăng cường tính chuyên nghiệp của đội ngũ kiến trúc sư” - Phó Vụ trưởng Vũ Anh Tú chia sẻ thông tin, đồng thời cho biết các hoạt động phát triển nghề nghiệp liên tục giai đoạn 2021-2025 đã thu hút hơn 36.800 lượt kiến trúc sư tham gia, qua đó góp phần nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng hành nghề và khả năng cập nhật các quy định pháp luật, công nghệ mới, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của lĩnh vực kiến trúc.

Quang cảnh hội nghị

Tại hội nghị, các diễn giả để từ Hội Kiến trúc sư Việt Nam và Viện Kiến trúc quốc gia trình bày các tham luận về hoạt động hành nghề kiến trúc gắn với kinh nghiệm quốc tế; định hướng phát triển kiến trúc Việt Nam giàu bản sắc, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng tập trung thảo luận và đóng góp nhiều ý kiến đề xuất sửa đổi Luật Kiến trúc liên quan đến: Thi tuyến ý tưởng về kiến trúc; cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc; chuyển đổi số trong hoạt động kiến trúc; nâng cao hơn nữa chất lượng công tác quản lý lĩnh vực kiến trúc tại địa phương; bổ sung quy định về lập quy chế quản lý kiến trúc đô thị và nông thôn. Nhiều đại biểu bày tỏ kỳ vọng Luật Kiến trúc sau sửa đổi, bổ sung sẽ thể hiện đậm nét hơn nữa tính nhận diện kiến trúc vùng miền, bản sắc cộng đồng địa phương.

Đại biểu góp ý kiến tại hội nghị

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn ghi nhận, đánh giá cao các ý kiến góp ý tại hội nghị và cho biết Bộ Xây dựng sẽ tổng hợp, nghiên cứu và tiếp thu một cách chọn lọc để tiếp tục hoàn thiện dự án Luật, bảo đảm chất lượng, góp phần hướng tới một nền kiến trúc hiện đại, bền vững, giàu bản sắc và lấy con người làm trung tâm.

Trước đó, ngày 3/4/2026, Bộ Xây dựng đã tổ chức sự kiện với chủ đề tương tự tại Thành phố Hồ Chí Minh, với sự tham dự của đại diện Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch kiến trúc, chuyên gia các viện nghiên cứu, đại diện các doanh nghiệp các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam, để tổng hợp các ý kiến góp ý, đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc năm 2019 hướng tới phát triển kiến trúc bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu.