Bộ trưởng Trần Hồng Minh chủ trì cuộc họp triển khai thực hiện nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao về “Phát triển công nghệ xây dựng công trình đường sắt tốc độ cao”

Sáng 15/5/2026, tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh chủ trì cuộc họp triển khai nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược trong lĩnh vực xây dựng công trình đường sắt tốc độ cao theo Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 6/5/2026, Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời đề xuất một số nhiệm vụ đột phá công nghệ trong lĩnh vực quản lý nhà nước của ngành Xây dựng.

Dự họp có Thứ trưởng Phạm Minh Hà, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy; lãnh đạo các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ; đại diện Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, Tập đoàn Công nghiệp Viễn thông Quân đội Viettel cùng nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, cơ khí, công nghệ và hạ tầng.

Cuộc họp được xác định là bước khởi động quan trọng để Bộ Xây dựng tổ chức thực hiện một trong những nhiệm vụ khoa học công nghệ có ý nghĩa chiến lược quốc gia, gắn trực tiếp với mục tiêu làm chủ công nghệ xây dựng đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam.

Báo cáo tại cuộc họp, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng Lê Văn Dương cho biết, việc triển khai nhiệm vụ được xây dựng trên cơ sở bám sát chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, với mục tiêu hình thành năng lực công nghệ nội sinh cho lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, từng bước làm chủ toàn bộ chuỗi từ khảo sát, thiết kế, thi công, chế tạo cấu kiện đến vận hành, bảo trì. Đây không chỉ là yêu cầu phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, mà còn là tiền đề xây dựng nền công nghiệp đường sắt hiện đại, tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp quốc gia trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp

Theo Vụ trưởng Lê Văn Dương, Việt Nam hiện đã có kinh nghiệm triển khai nhiều công trình hạ tầng quy mô lớn, phức tạp như cầu nhịp lớn, hầm xuyên núi, tuyến cao tốc và công trình ngầm. Tuy nhiên, đối với đường sắt tốc độ cao, năng lực trong nước vẫn còn khoảng trống lớn, từ hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành đến công nghệ thi công đường ray không ballast, hệ thống kiểm định, thử nghiệm và nguồn nhân lực chuyên sâu. Việc phụ thuộc vào tư vấn, công nghệ và nhà thầu nước ngoài là thực tế cần sớm khắc phục nếu muốn chủ động triển khai các dự án hạ tầng chiến lược trong tương lai.

Từ thực tiễn đó, Bộ Xây dựng xác định chương trình phát triển công nghệ đường sắt tốc độ cao phải được triển khai như một chương trình khoa học công nghệ trọng điểm, có sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình tiếp nhận, nội địa hóa và thương mại hóa công nghệ; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, điều phối và đặt hàng nghiên cứu.

Tại cuộc họp, lãnh đạo các cơ quan chuyên môn và doanh nghiệp đã tập trung trao đổi về khả năng tham gia thực hiện từng nhóm nhiệm vụ. Đại diện Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội Viettel cho biết đơn vị có thể tham gia nghiên cứu, phát triển các hệ thống điều hành tập trung, tín hiệu, điều khiển, trung tâm OCC và nền tảng quản lý thông minh cho vận hành đường sắt tốc độ cao. Đại diện Tập đoàn Hòa Phát đề xuất tham gia nghiên cứu sản xuất ray, cấu kiện thép khẩu độ lớn và vật tư cơ khí phục vụ thi công, bảo trì công trình.

Một số viện nghiên cứu, trường đại học và đơn vị tư vấn kiến nghị Bộ sớm giao nhiệm vụ cụ thể để xây dựng các nhóm nghiên cứu chuyên sâu, tập trung vào công nghệ khảo sát chính xác cao, thiết kế kết cấu cầu, hầm, nền đường, bản đường không ballast và xây dựng phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia phục vụ thử nghiệm kết cấu, vật liệu và hệ thống kỹ thuật.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Phạm Minh Hà cho rằng, để triển khai hiệu quả, việc đầu tiên là phải xác định chính xác năng lực hiện trạng của từng lĩnh vực, đồng thời cần sớm rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách và hành lang pháp lý phù hợp để hỗ trợ triển khai các nhiệm vụ công nghệ chiến lược, đặc biệt là cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và huy động doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất.

Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định, phát triển công nghệ xây dựng công trình đường sắt tốc độ cao là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với ngành Xây dựng mà còn đối với chiến lược tự chủ công nghệ quốc gia.

Nhấn mạnh, đường sắt tốc độ cao là hạ tầng chiến lược đặc biệt, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở việc thông qua dự án để hình thành năng lực công nghiệp, công nghệ và đội ngũ nhân lực chất lượng cao, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu ngay trong chiều ngày 15/5, Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng hoàn thiện danh mục nhiệm vụ; xác định rõ tên từng nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra, đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, Ban chủ nhiệm đề tài. Các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ, viện nghiên cứu, doanh nghiệp liên quan phải cử cán bộ có chuyên môn sâu trực tiếp tham gia các nhiệm vụ, hoàn thành việc đăng ký, gửi về Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng trước ngày 25/5 để tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Bộ, đồng thời phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ báo cáo Chính phủ.

Quang cảnh cuộc họp

“Đây là nhiệm vụ mang tầm vóc quốc gia, dân tộc. Các đơn vị phải xác định trách nhiệm chính trị và trách nhiệm chuyên môn cao nhất, phải tập trung nguồn lực mạnh nhất, con người tốt nhất, tổ chức thực hiện một cách bài bản, hiệu quả” - Bộ trưởng Trần Hồng Minh chỉ đạo.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu sớm thành lập Ban Chỉ đạo cấp ngành để trực tiếp điều phối, đồng thời thành lập Hội đồng khoa học chuyên trách nhằm xây dựng cơ chế tổ chức thực hiện đồng bộ; đồng thời cho biết từ ngày 25-30/5/2026, lãnh đạo Bộ Xây dựng cùng các đơn vị chủ trì nhiệm vụ sẽ khảo sát một số cơ sở công nghiệp quốc phòng, doanh nghiệp, nhằm đánh giá khả năng phối hợp trong nghiên cứu, chế tạo thiết bị, tích hợp công nghệ và hỗ trợ các nhiệm vụ có liên quan.

“Các nhiệm vụ ưu tiên phải hoàn thành chậm nhất trong năm 2028. Đây được xem là mốc thời gian quan trọng để Việt Nam hình thành bước đầu năng lực tự chủ về công nghệ xây dựng đường sắt tốc độ cao, tạo tiền đề tham gia sâu vào toàn bộ quá trình đầu tư, xây dựng, vận hành và phát triển hệ thống đường sắt hiện đại trong tương lai” - Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu.

Các nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng công trình đường sắt tốc độ cao theo Quyết định số 808/QĐ-TTg và Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg gồm: xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn; làm chủ công nghệ khảo sát, thiết kế; nghiên cứu chế tạo ray, tà vẹt, bản đường không ballast; thi công cầu, hầm, nhà ga; xây dựng phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia; phát triển hệ thống điện sức kéo, tín hiệu điều hành; đào tạo nguồn nhân lực; đồng thời nghiên cứu phát triển các phần mềm thiết kế, tính toán kết cấu, khảo sát và mô phỏng.