Ngày 13/5, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy đã có buổi kiểm tra các vị trí trọng yếu trên tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM qua khu vực đèo Hải Vân, gồm: ga Kim Liên, ga Hải Vân Bắc, ga Hải Vân Nam, các hầm số 11, 12, 14 và một số điểm có nguy cơ đá rơi, sụt trượt.
Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy trao quà cho cán bộ công nhân khu ga Hải Vân Bắc
Tiềm ẩn rủi ro, năng lực thông qua hạn chế
Về bình diện tuyến, khu vực này có 123 đường cong với tổng chiều dài 11,606 km, chiếm 58,62% chiều dài đường đèo; trong đó có 80 đường cong bán kính R=100 m, 2 đường cong bán kính R=98 m và 3 đường cong bán kính R=97 m. Độ dốc lớn nhất Imax = 17‰, chiều dài dốc nhỏ nhất Lmin = 100 m. Đây là các yếu tố bất lợi đối với an toàn chạy tàu và năng lực khai thác.
Đáng chú ý, khu vực đèo Hải Vân có 6 hầm với tổng chiều dài 2.337,74 m. Trong đó, các hầm số 11, 12 và 14 được xây dựng từ đầu thế kỷ XX, hiện đã xuống cấp, xuất hiện tình trạng phong hóa, nứt vòm, rỉ nước, hạn chế khổ giới hạn và tốc độ khai thác.
Ngoài các hầm yếu, khu vực này còn có nguy cơ sụt trượt, đá rơi; trong đó mái taluy dương phía sau ga Hải Vân, đoạn Km766+790 - Km766+890, được đánh giá có nguy cơ sạt lở cao.
Theo báo cáo hiện trạng, năng lực thông qua tại các khu gian khu vực đèo Hải Vân hiện dao động khoảng 19,3 - 22,1 đôi tàu/ngày đêm: Thừa Lưu - Lăng Cô đạt 19,3 đôi tàu/ngày đêm; Lăng Cô - Hải Vân Bắc đạt 19,5 đôi tàu/ngày đêm; Hải Vân Bắc - Hải Vân đạt 19,5 đôi tàu/ngày đêm; Hải Vân - Hải Vân Nam đạt 19,8 đôi tàu/ngày đêm; Hải Vân Nam - Kim Liên đạt 22,1 đôi tàu/ngày đêm.
Phương án xử lý được đề xuất gồm đặt thêm đường tại ga Hải Vân Bắc, ga Hải Vân Nam; sửa chữa các hầm số 11, 12 và 14; xử lý điểm đá rơi, sụt trượt; cải tạo nền đường, kiến trúc tầng trên và mở mới ga Phú Lộc tại Km748+300.
Rà soát kỹ trước khi quyết định đầu tư
Buổi kiểm tra hiện trường diễn ra trong bối cảnh Bộ Xây dựng đang chuẩn bị các dự án đầu tư công trung hạn 2026-2030 trong lĩnh vực đường sắt.
Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án đường sắt, Dự án Cải tạo, nâng cao năng lực tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM, giai đoạn 1 có dự kiến tổng mức đầu tư 4.573,157 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn NSNN thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
Báo cáo cũng nêu rõ, việc mở thêm ga Phú Lộc, đặt thêm đường tại ga Hải Vân Bắc và ga Hải Vân Nam không ảnh hưởng đến định hướng cải tuyến, xây dựng hầm mới khu vực đèo Hải Vân trong tương lai; phần đường sắt hiện hữu trên đèo được giữ lại để khai thác du lịch theo quy hoạch.
Với dự án cải tạo, sửa chữa các hầm yếu trên tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM, báo cáo dự kiến sửa chữa 15 hầm, trong đó có các hầm số 11, 12 và 14 thuộc khu vực đèo Hải Vân. Một sự cố sạt hầm có thể gây thiệt hại khoảng 2 tỷ đồng/ngày; với thời gian khắc phục trung bình khoảng 10 ngày, thiệt hại có thể khoảng 20 tỷ đồng/sự cố. Tính trên 15 hầm yếu, thiệt hại tiềm ẩn có thể lên đến khoảng 300 tỷ đồng.
Sau khi kiểm tra hiện trường, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát hiện trạng, hoàn thiện hồ sơ, giải pháp kỹ thuật và phương án đầu tư. Việc chuẩn bị đầu tư phải bám sát hiện trường, tập trung xử lý các điểm nghẽn ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn chạy tàu và năng lực khai thác.