Tham dự phiên họp có Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, Thứ trưởng Phạm Mạnh Hà, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng cùng đại diện lãnh đạo các Vụ, các Cục, các Ban Quản lý dự án, các trường đại học, Học viện Chiến lược bồi dưỡng cán bộ xây dựng và Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh phát biểu chỉ đạo cuộc họp
Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt đặc biệt quan trọng, cần được triển khai ngay, nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực cho triển khai các dự án đường sắt hiện đại, điện khí hóa. Trước mắt là giai đoạn từ nay đến 2030 cũng như quản lý, vận hành khai thác, bảo trì tuyến sau 2030.
Bộ trưởng cho biết, trên cơ sở nhu cầu đào tạo của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, năng lực của các cơ sở đào tạo, cần khẩn trương xây dựng kế hoạch chi tiết đào tạo cho từng loại hình đường sắt điện khí hóa và tốc độ cao; xác định cụ thể nhu cầu đào tạo của từng chức danh nghề nghiệp, thời điểm đào tạo và phân bổ số lượng đào tạo từng năm. Từ đó, “đặt hàng” các cơ sở đào tạo, xác định rõ trình độ đào tạo kĩ sư, tiến sĩ hay đào tạo chuyên sâu ở từng nhóm ngành.
Để đáp ứng kịp thời nhu cầu nhân lực cho giai đoạn từ nay đến 2030, Bộ trưởng khẳng định có thể đào tạo, bồi dưỡng nâng cao, chuyên sâu đối với các cán bộ, kĩ sư đã được đào tạo bài bản, đang công tác ở các ngành nghề cơ bản liên quan đến đường sắt.
Bộ trưởng nhấn mạnh: Đường sắt là công nghệ cao, đòi hỏi trình độ cao, chuyên sâu. Để có thể làm chủ công nghệ, nhất là trong điều hành chạy tàu cũng như sản xuất vật tư, thiết bị, cần đào tạo kĩ sư bậc cao, về khảo sát, thiết kế, kể cả về lập trình, phần mềm…Bộ trưởng Trần Hồng Minh giao Cục Đường sắt Việt Nam chủ trì xây dựng kế hoạch chi tiết, hoàn thành trong tháng 5 để triển khai kịp thời.
Báo cáo tại phiên họp, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Vũ Thành Trung cho biết, Bộ Xây dựng xác định công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với khả năng triển khai thành công các dự án trọng điểm quốc gia, làm chủ công nghệ và phát triển công nghiệp đường sắt trong dài hạn.
Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Vũ Thành Trung trình bày báo cáo
Để chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án đường sắt, Bộ Xây dựng đã trình Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045. Trong đó đã xác định nhu cầu đào tạo, phát triển nhân lực của tất cả các loại hình, dự án đường sắt theo các quy hoạch, kế hoạch phát triển đường sắt đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt như các dự án đường sắt kết nối với Trung Quốc (Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Đồng Đăng, Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái); Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam…
Bộ Xây dựng cũng đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045; thành lập Tổ Phát triển nguồn nhân lực do Thứ trưởng làm tổ trưởng trực tiếp chỉ đạo triển khai thực hiện.
Hiện nay, Bộ Xây dựng đang tập trung xây dựng Kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhân lực đường sắt năm 2026 và giai đoạn 2026-2030. Trong đó xác định lộ trình đào tạo cụ thể hàng năm để kịp thời cung cấp nguồn nhân lực phục vụ xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác các tuyến đường sắt, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam...
Cùng với triển khai Đề án, các cơ quan, đơn vị, cơ sở đào tạo cũng đã chủ động đào tạo từ sớm, từ xa, chuẩn bị nhân lực nhằm đáp ứng nhu cầu các dự án đường sắt hiện đại, điện khí hóa.
Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải đã thành lập Trung tâm Đường sắt tốc độ cao thuộc Viện Công nghệ Đường sắt và Giao thông vận tải để tổ chức đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực đường sắt.
Quy mô đào tạo hiện nay gần 600 người học liên quan lĩnh vực đường sắt, gồm: Khoảng 283 sinh viên khối xây dựng đường sắt, đường sắt tốc độ cao và metro; khoảng 161 sinh viên ngành đầu máy - toa xe; khoảng 127 sinh viên ngành quản lý vận hành đường sắt.
Theo kế hoạch năm 2026, trường dự kiến tuyển sinh khoảng 300-400 sinh viên đại học và 30-50 học viên sau đại học liên quan lĩnh vực đường sắt; Đến năm 2030, quy mô đào tạo dự kiến đạt khoảng 1.500-2.000 người học.
Trường Đại học Giao thông vận tải TP Hồ Chí Minh đã thành lập Viện Đường sắt tốc độ cao nhằm tập trung đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Năm 2025, đã tuyển sinh 443 sinh viên thuộc các chương trình chuyên ngành đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Trong những năm gần đây, trường đã công nhận tốt nghiệp và cấp bằng cho hơn 332 sinh viên; Có 27 sinh viên hoàn thành học kỳ doanh nghiệp tại Trung Quốc; Đào tạo theo đặt hàng của Tập đoàn Đèo Cả với 70 sinh viên chuyên ngành đường sắt tốc độ cao và thông tin tín hiệu.
Các cơ sở đào tạo đã chủ động, tích cực chuẩn bị cả về tổ chức bộ máy, đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo, cơ sở vật chất và hợp tác quốc tế; bước đầu hình thành năng lực đào tạo chuyên sâu phục vụ các dự án đường sắt tốc độ cao, đường sắt quốc gia điện khí hóa và đường sắt đô thị trong thời gian tới.
Về phía doanh nghiệp, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã xây dựng kế hoạch tổng thể đào tạo, phát triển nhân lực đường sắt hiện đại, trong đó ban hành kế hoạch về tuyển dụng và đào tạo nhân lực cho công tác tiếp nhận, quản lý, khai thác, vận hành và bảo trì các dự án đường sắt.
Tổng công ty cũng hợp tác với các cơ sở đào tạo đường sắt của Trung Quốc đào tạo 180 học viên các cấp độ, phục vụ trực tiếp cho thi công các công trình đường sắt mới và đường sắt tốc độ cao; tổ chức đào tạo khoảng 650 nhân lực phục vụ các gói thầu EPC (thiết kế, cung cấp thiết bị, xây lắp), qua đó hình thành đội ngũ nhân lực gắn trực tiếp với yêu cầu thi công và vận hành thực tế.
Kim Cúc