Tôi xin được trình bày và kiến nghị về một vấn đề trong quy trình kiểm định tại các trung tâm đăng kiểm phương tiện cơ giới hiện nay, cụ thể là việc vận hành động cơ diesel (xe máy dầu) ở vòng tua cao trong trạng thái đứng yên.
(1) Thực trạng đang diễn ra
Hiện nay, tại nhiều trung tâm đăng kiểm, trong quá trình kiểm tra khí thải và hiệu suất động cơ, xe máy dầu thường bị yêu cầu “đạp thốc ga” lên vòng tua rất cao khi xe đang đứng yên (không tải). Quá trình này có thể lặp lại nhiều lần trong thời gian ngắn.
Thực tế cho thấy, thao tác này được thực hiện như một bước “chuẩn hóa” trong kiểm tra, tuy nhiên lại đặt ra nhiều vấn đề về mặt khoa học và kỹ thuật.
(2) Phân tích kỹ thuật và tính khoa học
- Sai lệch so với điều kiện vận hành thực tế: Động cơ diesel được thiết kế để hoạt động hiệu quả nhất khi có tải (tức là khi xe đang di chuyển). Việc tăng ga đột ngột khi không tải không phản ánh đúng điều kiện vận hành thực tế, dẫn đến kết quả kiểm tra không chính xác.
- Ảnh hưởng đến hệ thống động cơ: Khi tăng ga đột ngột ở trạng thái không tải áp suất buồng đốt tăng nhanh nhưng không có tải hấp thụ năng lượng; hệ thống bôi trơn và làm mát có thể không kịp đáp ứng tức thời; gây sốc cơ học cho piston, trục khuỷu và turbo (nếu có).
- Tác động tiêu cực đến hệ thống turbo tăng áp: Turbo phụ thuộc vào dòng khí xả ổn định. Khi “thốc ga” không tải tốc độ turbo tăng nhanh bất thường; thiếu áp lực tải khiến dầu bôi trơn không tối ưu; có thể làm giảm tuổi thọ turbo đáng kể.
- Gây sai lệch kết quả đo khí thải: Việc đạp ga đột ngột tạo ra hiện tượng cháy không hoàn toàn trong thời điểm ngắn, dẫn đến tăng khói đen bất thường, kết quả đo không phản ánh đúng mức phát thải khi xe vận hành thực tế.
- Gia tăng hao mòn và rủi ro hư hỏng: Việc lặp lại nhiều lần có thể dẫn đến mòn nhanh các chi tiết cơ khí, tăng nguy cơ hư hỏng động cơ đối với xe đã qua sử dụng.
(3) Đối chiếu với tiêu chuẩn quốc tế Tại nhiều quốc gia phát triển, quy trình kiểm tra khí thải và hiệu suất động cơ thường:
- Sử dụng thiết bị mô phỏng tải (dynamometer) để kiểm tra trong điều kiện gần thực tế;
- Hạn chế hoặc không áp dụng việc tăng ga cực đại khi xe đứng yên;
- Áp dụng các tiêu chuẩn kiểm tra theo chu trình vận hành (drive cycle) thay vì thao tác thủ công.
(4) Kiến nghị
Từ các phân tích trên, tôi kính đề nghị: - Rà soát và điều chỉnh quy trình kiểm định đối với xe động cơ diesel, đặc biệt là bước kiểm tra khí thải;
- Áp dụng phương pháp đo có tải hoặc mô phỏng tải, thay vì chỉ kiểm tra ở trạng thái không tải;
- Ban hành hướng dẫn kỹ thuật rõ ràng nhằm bảo đảm việc kiểm tra không gây hại cho phương tiện;
- Đào tạo lại nhân sự đăng kiểm về nguyên lý vận hành động cơ hiện đại, đặc biệt là động cơ turbo diesel;
- Công khai tiêu chuẩn kiểm định để người dân có thể giám sát và phản ánh khi cần thiết.
(5) Kết luận Việc bảo đảm quy trình đăng kiểm khoa học, chính xác và không gây hại cho phương tiện không chỉ bảo vệ quyền lợi người dân mà còn góp phần nâng cao chất lượng quản lý giao thông và bảo vệ môi trường.
Tôi rất mong cơ quan có thẩm quyền xem xét vấn đề này một cách nghiêm túc và có điều chỉnh phù hợp trong thời gian tới. Xin chân thành cảm ơn.
Nguyễn Công Khanh
(ivannguyen.ru@gmail.com) -