Khoảng 30% sản lượng xuất khẩu sang châu Âu của Công ty CP May II Hải Dương đi qua tuyến eo biển Hormuz.
Tuyến huyết mạch đối mặt rủi ro
Ngay sau khi xảy ra căng thẳng ở khu vực Trung Đông, một số hãng tàu quốc tế thông báo tạm dừng nhận booking đặt hàng đi khu vực Trung Đông để chờ diễn biến mới.
Anh Phan Tiến Đại, đại diện doanh nghiệp làm dịch vụ hãng tàu tại phường Thủy Nguyên cho biết, hiện có các hãng tàu lớn như MSC, Maersk (MSK), WHL, PIL, KMTC, COSCO, RCL, OOCL thông báo dừng nhận booking hàng tươi (fresh booking) đi Trung Đông, Biển Đỏ. Còn hãng tàu của Pháp là CMA tạm dừng nhận hàng lạnh (RF). Riêng hãng tàu HMM của Hàn Quốc đến chiều 3/3 vẫn chờ cập nhật thông tin.
Theo anh Đại, việc các hãng tàu đồng loạt dừng đặt hàng cho thấy mức độ thận trọng rất cao trước rủi ro an ninh hàng hải. Với Hải Phòng, trung tâm cảng biển lớn nhất miền Bắc, động thái này tác động không nhỏ tới nhóm hàng xuất khẩu đi châu Âu, Trung Đông và một phần châu Phi, vốn phải đi qua khu vực eo biển Hormuz hoặc các tuyến liên quan Biển Đỏ.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là hàng may mặc, áp lực không chỉ nằm ở chi phí mà còn ở tiến độ giao hàng. Ông Đinh Trịnh Dũng, Tổng Giám đốc Công ty CP May II Hải Dương ở phường Hải Dương cho biết, khoảng 30% sản lượng xuất khẩu sang châu Âu của doanh nghiệp phải đi qua tuyến có liên quan khu vực eo biển Hormuz. “Nếu tàu không cập được cảng trung chuyển hoặc phải điều chỉnh hải trình, thời gian vận chuyển có thể kéo dài thêm từ 5 - 7 ngày, thậm chí lâu hơn”, ông Dũng nói.
Theo phân tích từ doanh nghiệp dịch vụ hãng tàu, trong ngắn hạn có thể xuất hiện một số kịch bản rủi ro. Thứ nhất, tàu không cập được cảng trung chuyển dẫn đến thời gian vận chuyển kéo dài.
Thứ hai, rủi ro bất khả kháng và chi phí phát sinh tăng cao. Các hãng tàu hoàn toàn có thể áp dụng phụ phí rủi ro chiến tranh (War Risk Charge) cho cả những lô hàng đang trên biển, tương tự như nhiều hãng từng áp dụng trước đó.
Thứ ba, giá cước vận tải biển có thể tăng mạnh đối với những tuyến vẫn duy trì khai thác, do nguồn cung tàu giảm khi một số hãng tạm dừng nhận booking hoặc điều chỉnh lịch trình.
Về dài hạn, theo đại diện doanh nghiệp, mức độ tác động còn phụ thuộc vào diễn biến thực tế của xung đột. Nếu căng thẳng ở khu vực Trung Đông hạ nhiệt sớm, hoạt động có thể trở lại bình thường. Ngược lại, nếu căng thẳng kéo dài, thị trường vận tải biển chắc chắn chịu tác động nhiều hơn.
Theo đại diện một số doanh nghiệp vận tải container, chỉ cần giá dầu thế giới tăng 5 - 10 USD/thùng, giá nhiên liệu trong nước sẽ tăng theo, kéo theo chi phí vận hành đội xe, tàu biển tăng đáng kể.
Chủ động kịch bản ứng phó
Xung đột Trung Đông khiến giá dầu thế giới tăng sẽ kéo giá nhiên liệu trong nước tăng theo, làm tăng chi phí vận hành đội xe, tàu biển...
Trước diễn biến phức tạp tại Trung Đông, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hải Phòng chủ động kích hoạt phương án ứng phó theo hướng minh bạch thông tin và quản trị rủi ro ngay từ khâu hợp đồng.
Ông Phạm Văn Vĩnh, Giám đốc Công ty CP Thương mại Vietwood ở phường Lê Thanh Nghị cho biết, đơn vị thường xuyên cập nhật tình huống bất khả kháng tới đối tác nhập khẩu để đàm phán giãn tiến độ giao hàng, đồng thời trao đổi rõ cơ chế chia sẻ chi phí phát sinh nhằm hạn chế nguy cơ bị phạt hợp đồng, giữ uy tín lâu dài. Về chiến lược dài hạn, doanh nghiệp tính toán cơ cấu lại danh mục sản phẩm, ưu tiên mặt hàng có giá trị gia tăng cao, thời gian bảo quản dài để giảm áp lực khi vận chuyển kéo dài.
Xung đột ở khu vực Trung Đông khiến giá dầu và nhiều nguyên liệu đầu vào tăng mạnh, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh giá bán để bảo toàn hoạt động. Trước bối cảnh đó, không ít doanh nghiệp kiến nghị tiếp tục duy trì chính sách giảm thuế VAT 8%, xem xét giãn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm hỗ trợ dòng tiền. Đồng thời, thực hiện khuyến nghị của Bộ Công Thương, các đơn vị đang đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường, rà soát chặt chẽ điều khoản logistics, vận chuyển, bảo hiểm trong hợp đồng; bổ sung điều kiện bất khả kháng, phân định rõ trách nhiệm và chi phí khi rủi ro phát sinh; tăng cường trao đổi với các hiệp hội, cơ quan xúc tiến thương mại và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để tìm kiếm đơn hàng thay thế, xây dựng kịch bản phản ứng nhanh, bảo vệ chuỗi cung ứng trong mọi tình huống.
Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng Bùi Nguyên Khôi cho biết, đến ngày 3/3, hoạt động tàu, thuyền ra vào khu vực cảng biển Hải Phòng vẫn diễn ra bình thường, chưa ghi nhận tình huống mất an toàn hàng hải liên quan đến diễn biến tại Trung Đông. “Chúng tôi thường xuyên cập nhật thông tin từ các hãng tàu, cơ quan quản lý chuyên ngành và hệ thống thông tin hàng hải quốc tế để nắm bắt kịp thời biến động trên các tuyến vận tải”, ông Khôi thông tin.
Cộng đồng doanh nghiệp mong muốn các cơ quan chức năng thành phố theo dõi sát tình hình, kịp thời cung cấp thông tin dự báo, đồng thời có giải pháp điều hành giá xăng, dầu linh hoạt nhằm giảm bớt áp lực cho doanh nghiệp sản xuất và logistics.