.JPG)
Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam Nguyễn Viết Huy dẫn đầu đoàn công tác kiểm tra hiện trường hệ thống thu phí điện tử không dừng và giám sát điều hành giao thông trên cao tốc Bắc – Nam phía Đông.
Hạ tầng cơ bản hoàn thiện, sẵn sàng bước vào giai đoạn vận hành
Theo báo cáo của Cục Đường bộ Việt Nam, đến thời điểm hiện tại, hệ thống hạ tầng cơ sở, mạng lưới camera, phần mềm điều hành và các trung tâm quản lý giao thông tại các dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 1 đã cơ bản hoàn thiện, đạt khoảng 99% khối lượng công việc.
Năm tuyến cao tốc trọng điểm gồm Mai Sơn – Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 – Nghi Sơn, Nghi Sơn – Diễn Châu, Nha Trang – Cam Lâm (đoạn Vĩnh Hảo) và Phan Thiết – Dầu Giây hiện đã sẵn sàng cho công tác chuẩn bị thu phí đồng bộ.
Tại dự án đoạn Mai Sơn – Quốc lộ 45, hệ thống ITS đã được lắp đặt đồng bộ với các thiết bị hiện đại như camera giám sát (CCTV/VDS), biển báo điện tử (VMS/LCS) và kết nối thông suốt về Trung tâm điều hành giao thông (TMC) đặt tại nút giao Đồng Giao. Đây được xem là “bộ não” của toàn tuyến, cho phép giám sát, điều hành và xử lý các tình huống giao thông theo thời gian thực.
Hệ thống thu phí tại tuyến này bao gồm 7 nút giao với tổng cộng 46 làn thu phí. Đáng chú ý, mô hình thu phí được thiết kế theo hướng hiện đại, áp dụng đa làn tự do (không barie) tại đầu vào và đơn làn có barie tại đầu ra. Cách tổ chức này giúp phương tiện lưu thông liên tục, giảm thiểu tình trạng dừng đỗ, ùn tắc, đặc biệt trong các dịp cao điểm lễ, Tết.
Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy nghe báo cáo về tình hình triển khai, điều kiện vận hành hệ thống thu phí điện tử không dừng và hệ thống giám sát, điều hành giao thông tại hiện trường.
Kiểm thử nghiêm ngặt – điều kiện tiên quyết để vận hành chính thức
Trao đổi với phóng viên, Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy cho biết mặc dù hạ tầng đã đạt mức hoàn thiện cao, nhưng việc đưa hệ thống ITS và ETC vào vận hành không thể nóng vội. Theo ông, đây là hệ thống điện tử có yêu cầu kỹ thuật rất cao, đồng thời là lần đầu tiên Nhà nước trực tiếp đầu tư xây dựng hệ thống thu phí để nộp ngân sách, vì vậy phải bảo đảm tính chính xác, minh bạch và ổn định tuyệt đối.
“Chúng tôi xác định rõ quan điểm là thu đúng, thu đủ và tuyệt đối chính xác. Nếu chưa đạt yêu cầu, kiên quyết chưa vận hành chính thức,” Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy nhấn mạnh.
Theo quy trình, toàn bộ hệ thống phải trải qua khoảng 37 ngày thử nghiệm, bao gồm 7 ngày kiểm thử hệ thống (đánh giá phần mềm, phần cứng, đường truyền, thiết bị) và 30 ngày chạy thử nghiệm để đánh giá chỉ số hiệu suất KPI. Đây là giai đoạn quan trọng nhằm phát hiện và khắc phục triệt để các lỗi kỹ thuật trước khi hệ thống phục vụ người dân.
Yêu cầu đặt ra là hệ số KPI phải đạt tối thiểu 99,8%, tương đương tối đa 2 sai sót trên 1.000 lượt xe. Chỉ khi đạt ngưỡng này, hệ thống mới đủ điều kiện vận hành chính thức, bảo đảm không xảy ra thất thoát ngân sách và hạn chế tối đa khiếu nại từ người sử dụng đường bộ.
Trụ sở quản lý và điều hành hệ thống giao thông thông minh tại các dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nâng tầm quản lý giao thông cao tốc
Một trong những điểm nhấn quan trọng của hệ thống ITS trên các tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông là việc tích hợp sâu công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Hệ thống có khả năng nhận diện biển số xe rõ nét ngay cả khi phương tiện di chuyển ở tốc độ cao, tự động phát hiện các hành vi vi phạm như chạy quá tốc độ, lấn làn, dừng đỗ sai quy định, cũng như kịp thời cảnh báo khi xảy ra tai nạn hoặc sự cố giao thông.
Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy, việc ứng dụng AI không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn mở ra hướng đi mới trong công tác điều hành giao thông hiện đại. Dữ liệu thu thập từ hệ thống sẽ được phân tích, tổng hợp để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, tiến tới tự động hóa việc xuất báo cáo, giúp lãnh đạo và các đơn vị chức năng có thể theo dõi tình hình giao thông ngay trên các thiết bị di động.
Song song với đó, hệ thống cân tải trọng tự động (WIM) cũng đã được lắp đặt đồng bộ trên tuyến. Khi phát hiện xe quá tải, hệ thống sẽ tự động hiển thị cảnh báo trên biển báo điện tử, đồng thời ghi nhận dữ liệu để chuyển cho cơ quan chức năng xử lý theo hình thức “phạt nguội”. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần kiểm soát hiệu quả tình trạng xe quá tải, bảo vệ kết cấu hạ tầng đường bộ và nâng cao an toàn giao thông.
Đoàn công tác kiểm tra hiện trạng hạ tầng kỹ thuật, khả năng kết nối và tích hợp dữ liệu của hệ thống giám sát, điều hành giao thông trên tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông.
Vượt khó về hạ tầng, quyết tâm đưa dự án về đích đúng kế hoạch
Bên cạnh những kết quả tích cực, Đoàn công tác của Cục Đường bộ Việt Nam cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại cần khẩn trương khắc phục. Hiện nay, hệ thống cáp quang tại một số đoạn vẫn đi nổi, chưa được chôn ngầm bảo vệ, tiềm ẩn nguy cơ bị tác động bởi thời tiết hoặc các yếu tố bên ngoài, gây gián đoạn đường truyền.
Ngoài ra, phần mềm điều hành trung tâm cần tiếp tục hoàn thiện, tích hợp đầy đủ các phân hệ và kết nối đồng bộ với hệ thống Back-End dùng chung, bảo đảm dữ liệu được truyền dẫn thông suốt, chính xác trên toàn tuyến.
Trước những khó khăn do hạ tầng bàn giao chưa đồng bộ và ảnh hưởng của điều kiện thời tiết, Ban Quản lý dự án Thăng Long cùng các nhà thầu đã huy động tối đa nhân lực, làm việc xuyên suốt để xử lý các lỗi kỹ thuật phát sinh. Từ ngày 26/12, hệ thống đã bắt đầu chạy thử nghiệm và thực hiện thu phí “không đồng” để căn chỉnh, hoàn thiện các thông số kỹ thuật.
Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy cho biết, mốc thời gian thu phí chính thức sẽ được quyết định trên cơ sở kết quả chạy thử nghiệm đạt chuẩn KPI, dự kiến có thể triển khai trước hoặc sau Tết Nguyên đán, tùy thuộc vào mức độ ổn định của hệ thống.
Hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân
Việc sớm đưa hệ thống ITS và ETC vào vận hành trên các tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông được đánh giá là bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa hạ tầng giao thông quốc gia. Khi hệ thống đi vào hoạt động ổn định, công tác quản lý, điều hành giao thông sẽ được nâng lên một tầm cao mới, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, giảm ùn tắc và tai nạn trên trục giao thông xương sống của đất nước.
Đối với người dân và doanh nghiệp, hệ thống thu phí không dừng mang lại nhiều lợi ích thiết thực, từ lưu thông thông suốt, minh bạch, đến tiết kiệm thời gian và chi phí. Trong khi đó, Nhà nước có thêm công cụ hiệu quả để quản lý nguồn thu, giám sát khai thác và bảo đảm sử dụng bền vững các tuyến cao tốc trọng điểm.
Với tinh thần làm việc khẩn trương, trách nhiệm và quyết tâm cao của các đơn vị liên quan, cùng sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Cục Đường bộ Việt Nam, hệ thống giao thông thông minh và thu phí không dừng trên các tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông đang từng bước hoàn thiện, sẵn sàng bước vào giai đoạn vận hành chính thức, đáp ứng kỳ vọng của xã hội và người dân.