Chiến sự ở Trung Đông đang làm gián đoạn nguồn cung dầu cho thế giới. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh không còn chỉ là lựa chọn phát triển, mà trở thành một giải pháp quan trọng để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, ổn định chi phí sản xuất và nâng cao khả năng chống chịu của mỗi quốc gia trước các cú sốc năng lượng.
Với những nước đang phát triển như Việt Nam, vấn đề này càng đặt ra cấp thiết. Nền kinh tế hiện vẫn phụ thuộc lớn vào năng lượng hóa thạch, với khoảng 84% cơ cấu năng lượng đến từ than, dầu và khí; phần còn lại mới là năng lượng tái tạo. Khi giá dầu tăng, tác động không chỉ dừng ở thị trường năng lượng mà nhanh chóng lan sang chi phí vận tải, giá nguyên liệu, giá thành sản xuất, từ đó tác động trực tiếp đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Điều đáng ghi nhận là những năm gần đây, xu hướng chuyển đổi xanh đang lan rộng trong cộng đồng doanh nghiệp nước ta. Một trong những hướng đi phổ biến là đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái tại nhà máy và khu công nghiệp. Khi tự sản xuất được một phần năng lượng, doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào lưới điện truyền thống, hạn chế tác động từ biến động giá nhiên liệu. Đồng thời, sử dụng năng lượng tái tạo còn góp phần giảm phát thải, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Nhiều doanh nghiệp cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng. Các dây chuyền sản xuất mới với thiết bị hiệu suất cao, hệ thống tự động hóa và quản trị dữ liệu thông minh đã giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ điện và nhiên liệu trong quá trình vận hành.
Năng lượng xanh - “Lá chắn” cho tương lai
Báo cáo “Hiệu quả năng lượng cho doanh nghiệp” do tổ chức Sustainable Energy for All (SEforALL) công bố gần đây cho thấy, các doanh nghiệp có thể giảm khoảng 31% mức tiêu thụ năng lượng mà vẫn duy trì sản lượng nếu áp dụng các công nghệ và giải pháp tiết kiệm năng lượng hiện có. Quy mô tiết kiệm này tương đương khoảng 2.000 tỷ USD chi phí năng lượng mỗi năm trên toàn cầu. Nhiều nghiên cứu quốc tế khác cũng cho thấy, việc nâng cấp công nghệ sản xuất và sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng có thể giúp giảm khoảng 20% cường độ năng lượng trong công nghiệp vào năm 2030. Trong nhiều chương trình hỗ trợ đổi mới công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, mức tiết kiệm điện sau khi cải tiến thiết bị thậm chí có thể đạt 30%-50% lượng điện tiêu thụ. Đó là dư địa rất lớn để doanh nghiệp cắt giảm chi phí, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đáng chú ý, mô hình kinh tế tuần hoàn cũng đang được ngày càng nhiều doanh nghiệp triển khai. Khi chất thải hoặc phế phẩm của một công đoạn sản xuất được tái sử dụng làm nguyên liệu cho công đoạn khác, doanh nghiệp không chỉ giảm tiêu hao tài nguyên mà còn tiết kiệm năng lượng trong toàn bộ chuỗi sản xuất.
Chuyển đổi xanh hiện nay không còn diễn ra trong phạm vi một nhà máy hay một dây chuyền sản xuất, mà đang mở rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng. Nhiều tập đoàn quốc tế hiện yêu cầu các nhà cung ứng phải đáp ứng các tiêu chuẩn về giảm phát thải và sử dụng năng lượng sạch nếu muốn tiếp tục tham gia chuỗi sản xuất toàn cầu. Trong bối cảnh ấy, chuyển đổi xanh là điều kiện để doanh nghiệp giữ thị phần, duy trì năng lực cạnh tranh.
Tuy nhiên, để chuyển đổi xanh diễn ra nhanh hơn, mạnh hơn, rộng hơn, không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực riêng của doanh nghiệp, mà cần có sự vào cuộc quyết liệt hơn từ các cấp, các ngành. Sự hỗ trợ về cơ chế, chính sách, tín dụng và vốn vay sẽ là đòn bẩy quan trọng trong công cuộc từ bỏ sự lệ thuộc kéo dài vào nhiên liệu hóa thạch, qua đó tạo nền tảng cho một nền kinh tế an toàn, chủ động và bền vững hơn.