Lần đầu tiên ngành Đường sắt đưa vào vận hành Trung tâm chỉ huy xử lý tình huống khẩn cấp với hệ thống camera, bộ đàm kỹ thuật số và kết nối vệ tinh, cho phép lãnh đạo theo dõi hình ảnh hiện trường theo thời gian thực và chỉ huy ứng phó sự cố từ xa.
Tổng công ty Đường sắt VN (VNR) vừa ra mắt, vận hành chính thức Trung tâm chỉ huy xử lý tình huống khẩn cấp, hệ thống được kết nối từ tổng công ty đến các đơn vị thành viên.
Theo ông Ma Ngọc Yên, Phó trưởng ban Quản lý kết cấu hạ tầng đường sắt, mạng lưới đường sắt trải dài trên 3.000km qua nhiều địa hình phức tạp từ đồng bằng, trung du đến miền núi hiểm trở, là đối tượng chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu, thường xuyên ảnh hưởng bởi các hiện tượng thiên tai cực đoan như bão lũ, sạt lở.
Cùng với đó là tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an toàn giao thông đường sắt, ảnh hưởng đến chạy tàu, vận tải như tai nạn tại đường ngang, lối đi tự mở hoặc hư hỏng kết cấu hạ tầng đột xuất.
Trung tâm chỉ huy xử lý tình huống khẩn cấp đặt tại trụ sở Tổng công ty Đường sắt VN, nhận hình ảnh từ hiện trường gửi về để lãnh đạo tổng công ty chỉ huy, điều hành trực tuyến.
Các sự cố, tai nạn này gây thiệt hại lớn về kết cấu hạ tầng đường sắt (KCHT) đường sắt, làm gián đoạn giao thông và đe dọa trực tiếp đến an toàn tính mạng của hành khách cũng như cán bộ công nhân viên (CBCNV) đường sắt.
Khi xảy ra sự cố, tai nạn, cần phải có thông tin, nhất là hình ảnh để chỉ huy xử lý nhanh, kịp thời, tuy nhiên qua thực tiễn xử lý thời gian qua đã bộc lộ điểm yếu như: Mất liên lạc diện rộng, thiếu dữ liệu hình ảnh kết nối trực tuyến để chỉ huy, khả năng rủi ro cho người ứng cứu…
Vì vậy, việc xây dựng Trung tâm chỉ huy xử lý tình huống khẩn cấp hiện đại là một yêu cầu cấp bách. Với khả năng kết nối thông suốt và truyền tải dữ liệu đa phương tiện (hình ảnh, âm thanh, vị trí) theo thời gian thực, đây sẽ là "bộ não" điều hành ứng phó thiên tai, sự cố vận tải, giúp giao thông đường sắt luôn an toàn và thông suốt.
Với mục tiêu xây dựng một hệ thống kỹ thuật đồng bộ đàm thoại, hình ảnh, kết nối giữa lãnh đạo tổng công ty và hiện trường trực tuyến thông qua hệ thống camera, Tổng công ty Đường sắt VN đã khẩn trương nghiên cứu, triển khai dự án với việc xây dựng "Trung tâm chỉ huy xử lý tình huống khẩn cấp" tại tổng công ty.
Đồng thời trang bị thiết bị 2 bộ camera di động mỗi đơn vị, 3 bộ camera đeo người/gài mũ, 3 bộ đàm cầm tay cho 23 đơn vị cơ sở (20 công ty cổ phần đường sắt, thông tin tín hiệu đường sắt và 3 Phân ban quản lý KCHT đường sắt khu vực 1, 2, 3); 3 bộ thu phát vệ tinh Starlink và 3 bộ thu đầu cuối màn hình phục vụ lập trạm chỉ huy tiền phương tại 3 Phân ban quản lý KCHT đường sắt khu vực; 1 hệ thống máy chủ và kết nối hình ảnh, âm thanh tại Trung tâm chỉ huy xử lý tình huống khẩn cấp.
Tổng kinh phí xây dựng khoảng 5,4 tỷ đồng, với mốc thời gian hoàn thành hoàn chỉnh là tháng 5/2026.
Đánh giá hiệu quả đầu tư hệ thống, ông Yên cho biết, sẽ rút ngắn thời gian giải quyết sự cố; Tối ưu hóa nguồn lực bằng cách điều động chính xác số lượng nhân lực, vật tư như đá hộc, máy móc... dựa trên hình ảnh trực tuyến, tránh lãng phí chi phí nhiên liệu và nhân công. Đồng thời đảm bảo an toàn cho nhân viên cứu hộ khi phải tác nghiệp trong điều kiện khắc nghiệt hoặc không gian hạn chế như trong hầm, trên cầu.
Ông Đặng Sỹ Mạnh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt VN nhấn mạnh hiệu quả của trung tâm xử lý tình huống khẩn cấp trong chỉ huy cứu viện, xử lý sự cố bão lũ, tai nạn cũng như công tác giám sát, đảm bảo an toàn.
Đánh giá cao dự án, ông Đặng Sỹ Mạnh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt VN cho biết thêm, từ thực tiễn chỉ huy khắc phục hậu quả bão lũ gây sụt nền đường, treo ray tại khu vực Nam Trung bộ vào tháng 11/2025, đường sắt đã đưa ra ý tưởng tổ chức trung tâm chỉ huy đặt tại cơ quan "đầu não".
Đây cũng là sản phẩm rất ý nghĩa khi đường sắt đang tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Ông Mạnh đề nghị tới đây, các đơn vị tiếp tục nâng cấp, hoàn thiện hệ thống, kết nối với các công ty con, các vị trí xung yếu để ngoài phục vụ chỉ huy xử lý tình huống khẩn cấp, thông qua hệ thống, camera này có thể trực giám sát các hoạt động trên đường sắt, đồng thời từ trung tâm chỉ huy có thể kiểm tra đột xuất công việc tuần gác của các nhân viên gác chắn, tuần đường, tuần hầm, cầu… để xử lý kịp thời.
Tại Trung tâm chỉ huy xử lý tình huống khẩn cấp, các đại biểu theo dõi lễ thông tàu cầu Ghềnh, hình ảnh tàu qua cầu từ nhiều vị trí, trong đó có vị trí nhịp dầm gia cố.
Ngay sau lễ ra mắt, ông Đặng Sỹ Mạnh đã chỉ huy, điều hành lễ thông tàu qua cầu Ghềnh thông qua hệ thống, truyền hình trực tuyến.