Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Đề án “Phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035”, hướng tới tạo bước chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, nâng cao ý thức thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó góp phần thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đề án được triển khai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và địa bàn phức tạp về an ninh, trật tự; ưu tiên các thôn, xã đặc biệt khó khăn, nơi còn tồn tại hủ tục, tập quán lạc hậu và nhận thức pháp luật của người dân còn hạn chế.
Mục tiêu tổng quát của Đề án là đổi mới toàn diện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, tạo đột phá về nhận thức, ý thức thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, hình thành thói quen tự giác tìm hiểu pháp luật phù hợp với đặc thù của đồng bào dân tộc thiểu số và điều kiện từng địa bàn. Qua đó, góp phần thực hiện thống nhất, đồng bộ, hiệu quả công tác dân tộc, chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo và các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời củng cố niềm tin của đồng bào đối với Đảng và Nhà nước.
Nâng cao năng lực đội ngũ báo cáo viên pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi (Ảnh: baochinhphu.vn)
Đề án được triển khai theo hai giai đoạn. Trong giai đoạn 2026-2030, khoảng 650 người sẽ được đào tạo, bồi dưỡng để trở thành đội ngũ hạt nhân nòng cốt triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại các địa phương. Phấn đấu 100% địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hoàn thành xây dựng, ban hành chương trình, tài liệu bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ phù hợp với đặc thù từng vùng miền; 70% chương trình, tài liệu được số hóa và công bố công khai trên môi trường mạng.
Đề án cũng đặt mục tiêu mỗi xã đặc biệt khó khăn có ít nhất hai người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được bồi dưỡng theo bộ chương trình, tài liệu của Đề án. Khoảng 50% người dân sinh sống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; 60% người dân ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, địa bàn phức tạp về an ninh, trật tự; 70% người dân thuộc nhóm dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù được tiếp cận pháp luật bằng hình thức phù hợp. Trong đó, ít nhất 30% hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật được thực hiện bằng ngôn ngữ dân tộc thiểu số và 50% hoạt động được triển khai thông qua môi trường số.
Ở giai đoạn 2031-2035, Đề án tiếp tục nâng cao chất lượng và mở rộng phạm vi tiếp cận pháp luật cho người dân. Khoảng 1.300 người sẽ được đào tạo, bồi dưỡng làm đội ngũ hạt nhân nòng cốt; mỗi xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có ít nhất hai người tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được bồi dưỡng theo chương trình của Đề án. Toàn bộ chương trình, tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ được cập nhật, chỉnh lý hoặc ban hành mới, đồng thời được số hóa và công bố công khai trên môi trường mạng.
Đáng chú ý, Đề án phấn đấu 100% đội ngũ hạt nhân nòng cốt, người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được bồi dưỡng, tập huấn, tiếp cận và sử dụng tài liệu bằng hình thức phù hợp; 100% bí thư chi bộ, trưởng thôn, bản, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, bản, chức sắc, chức việc tôn giáo và người đứng đầu các tổ chức tôn giáo được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ theo chương trình của Đề án.
Để đạt được các mục tiêu đề ra, Đề án xác định bốn nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gồm tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền; xây dựng và nâng cao năng lực đội ngũ hạt nhân nòng cốt; đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá quá trình triển khai.
Đề án đặc biệt chú trọng đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; ưu tiên sử dụng tiếng dân tộc thiểu số và các hình thức phù hợp với phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống của từng cộng đồng. Qua đó, góp phần từng bước nâng cao nhận thức, xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, xóa bỏ các hủ tục, tập quán lạc hậu, tạo nền tảng quan trọng để phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn mới.