Các chuyên gia, diễn giả uy tín của Việt Nam và Nhật Bản chia sẻ thông tin, giải đáp các câu hỏi từ các đại biểu tham dự Tọa đàm
Tham dự Tọa đàm có GS.TS Nguyễn Hoàng Giang - Phó Hiệu trưởng, PGS.TS Bùi Phú Doanh - Phó Hiệu trưởng, đại diện lãnh đạo, giảng viên, sinh viên các khoa, phòng chuyên môn thuộc Trường Đại học Xây dựng Hà Nội; Trưởng Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội Nguyễn Cao Minh; Tổng Giám đốc Công ty TNHH Chodai & Kiso-Jiban Việt Nam Hồ Thái Hùng; đại diện cơ quan quản lý nhà nước, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Văn phòng Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam, các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học của Việt Nam và Nhật Bản.
Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ, các đô thị lớn tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức về hạ tầng giao thông, ùn tắc, ô nhiễm môi trường và thiếu hụt không gian phát triển bền vững. Sự hình thành và mở rộng các tuyến đường sắt đô thị (Metro) trong thời gian gần đây được xem là bước chuyển quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hệ thống giao thông đô thị. Tuy nhiên, việc khai thác hiệu quả Metro không chỉ dừng lại ở hạ tầng giao thông mà còn đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ với quy hoạch và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD - Transit Oriented Development).
TOD hiện đang trở thành xu thế phát triển tất yếu của nhiều quốc gia trên thế giới, góp phần hình thành các đô thị xanh, thông minh, giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và nâng cao chất lượng sống của người dân. Tại Việt Nam, TOD không chỉ là một mô hình quy hoạch hiện đại mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong định hướng phát triển đô thị bền vững, phù hợp với các mục tiêu phát triển hạ tầng giao thông quốc gia trong giai đoạn mới.
Bên cạnh những tiềm năng to lớn, quá trình triển khai TOD và Metro tại Việt Nam vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức như: thiếu cơ chế chính sách đồng bộ, khó khăn trong tích hợp quy hoạch, huy động nguồn lực đầu tư, quản lý không gian đô thị và vận hành hệ thống giao thông công cộng hiệu quả. Điều đó đòi hỏi sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và cộng đồng học thuật nhằm cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ góc nhìn thực tiễn và đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện phát triển của Việt Nam.
GS.TS Nguyễn Hoàng Giang - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội phát biểu khai mạc Tọa đàm
Phát biểu khai mạc Tọa đàm, GS.TS Nguyễn Hoàng Giang - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh, Tọa đàm hôm nay với chủ đề hết sức quan trọng, điểm “nóng” về chuyên môn mà hiện nay đang được thảo luận tích cực và cần bước triển khai trong thực tiễn tại Việt Nam.
GS.TS Nguyễn Hoàng Giang cho rằng, phát triển TOD cần được đặt trong bối cảnh Việt Nam đang xác định các công nghệ chiến lược, trong đó, đường sắt tốc độ cao, Metro và đường sắt đô thị là những cấu phần có liên quan trực tiếp đến tổ chức không gian phát triển đô thị trong dài hạn.
Theo ông, Hà Nội và TP HCM đang bước vào giai đoạn quy hoạch, phát triển đô thị với tầm nhìn dài hạn, trong đó hệ thống Metro và đường sắt đô thị giữ vai trò ngày càng quan trọng. Đây không chỉ là câu chuyện đầu tư hạ tầng giao thông, mà còn đặt ra yêu cầu về nghiên cứu, đào tạo, tiêu chuẩn, công nghệ và mô hình phát triển đô thị phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Ông cho biết, tại cuộc họp gần đây của Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã kết luận và giao Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nghiên cứu, đề xuất các nội dung liên quan đến phát triển TOD, nghiên cứu về công nghệ cũng như đề xuất các giải pháp cho Việt Nam để có thể triển khai. Trên cơ sở đó, nhà trường xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, gắn với cả yêu cầu nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và đóng góp chính sách.
Để thực hiện nhiệm vụ này, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội sẽ tăng cường phối hợp với các đối tác quốc tế, đặc biệt là các doanh nghiệp, tổ chức có kinh nghiệm triển khai TOD tại Nhật Bản. Việc tiếp cận kinh nghiệm quốc tế sẽ giúp Việt Nam có thêm cơ sở để nghiên cứu mô hình phát triển đô thị dọc theo các tuyến metro, đồng thời từng bước xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và giải pháp kỹ thuật phù hợp.
GS.TS Nguyễn Hoàng Giang nhấn mạnh, với nền tảng chuyên môn của Khoa Cầu đường, Khoa Quy hoạch - Kiến trúc và đội ngũ chuyên gia liên ngành, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội sẽ tham gia cùng các cơ quan quản lý trong nghiên cứu, đào tạo và đề xuất các giải pháp phát triển TOD, Metro, đường sắt phù hợp với thực tiễn Việt Nam.
Ông Nguyễn Cao Minh - Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội phát biểu tại Tọa đàm
Ông Nguyễn Cao Minh - Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội cho biết, Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội đã được thành lập hơn 20 năm trước, gắn với quá trình chuẩn bị và triển khai những dự án đường sắt đô thị đầu tiên tại Việt Nam. Trong quá trình đó, Hà Nội nhận được sự hỗ trợ của nhiều nhà tài trợ quốc tế, trong đó có JICA - đối tác đã đồng hành từ giai đoạn đầu trong công tác quy hoạch và đầu tư đường sắt đô thị. Hiện nay, JICA tiếp tục hỗ trợ tuyến đường sắt đô thị số 2, giai đoạn 1 Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo. Đây là tuyến có ý nghĩa quan trọng trong kết nối khu vực sân bay Nội Bài với nội đô, đồng thời hình thành trục kết nối xuyên tâm của thành phố.
Theo ông Nguyễn Cao Minh, Hà Nội đã phê duyệt quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm, trong đó định hướng rõ việc phát triển mạng lưới đường sắt, đặc biệt là đường sắt đô thị. Theo định hướng này, thành phố sẽ phát triển hơn 18 tuyến, với tổng chiều dài hơn 1.000 km, bao gồm cả đường sắt đô thị và đường sắt liên vùng.
Điểm đáng chú ý, theo ông, là đường sắt đô thị không chỉ được nhìn nhận như một phương tiện giao thông công cộng, mà còn là công cụ để tái thiết đô thị Hà Nội theo hướng hiện đại, văn minh, xanh, tiệm cận mô hình các đại đô thị phát triển trên thế giới.
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh đây là nhiệm vụ rất lớn đối với UBND TP Hà Nội. Chính phủ đã yêu cầu tập trung xây dựng cơ bản mạng lưới vào năm 2035 và hoàn thành vào năm 2045. Với quy mô đầu tư rất lớn, nhu cầu vốn có thể lên tới hàng trăm tỷ USD, Hà Nội cần những công cụ đủ mạnh để tổ chức quy hoạch, đầu tư và khơi thông nguồn lực cho hệ thống. Trong bối cảnh đó, TOD được xác định là một trong những công cụ quan trọng để phát triển mạng lưới đường sắt đô thị một cách bài bản, từ khâu quy hoạch, đầu tư đến huy động nguồn lực. Ông Nguyễn Cao Minh cho rằng, trong đề án phát triển tổng thể mạng lưới đường sắt đô thị, có nhiều vấn đề cần giải quyết, nhưng “then chốt của then chốt” là con người. Đây là yếu tố quyết định năng lực chuẩn bị, triển khai, quản lý, vận hành và khai thác hiệu quả hệ thống đường sắt đô thị trong thời gian tới.
Các đại biểu tham dự Tọa đàm
Tại phiên tham luận, các đại biểu được nghe nhiều báo cáo chuyên đề có giá trị thực tiễn cao từ các chuyên gia, với các bài thuyết trình của các diễn giả tập trung vào mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD). Đồng thời, các chuyên gia, đại biểu đã tích cực trao đổi, thảo luận cụ thể, hữu ích về phát triển định hướng TOD trong phát triển đô thị sinh thái và bền vững; vận hành đường sắt và dịch vụ trung chuyển kết nối hệ sinh thái đa tiện ích; Quản trị an toàn đối với các hệ thống đô thị; hạ tầng giao thông đến thiết chế không gian công cộng tái định vị kiến trúc nhà ga metro trong mô hình TOD tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh.
Ông Nagato Takahiko - Giám đốc điều hành Công ty Becamex Tokyu thuyết trình chuyên đề: Nghiên cứu trường hợp phát triển định hướng giao thông công cộng (TOD) trong phát triển đô thị sinh thái và bền vững tại Thành phố mới Bình Dương.
Ông Chikara Takagishi - Giám đốc điều hành Tập đoàn Hankyu Corporation (Nhật Bản) thuyết trình chuyên đề: Tổng quan về Mô hình TOD kiểu Hankyu (Mô hình của Ichizo Kobayashi, nhà sáng lập Hankyu). Trong đó tập trung vào việc vận hành đường sắt và dịch vụ trung chuyển kết nối hệ sinh thái đa tiện ích.
Ông Yoshikazu Ishihara - Công ty ARUP (Nhật Bản) thuyết trình chuyên đề: Quản trị an toàn đối với các Hệ thống đô thị: TOD tạo ra giá trị - nhưng quản trị mới là yếu tố hiện thực hóa giá trị đó.
PGS.TS.KTS Nguyễn Việt Huy, Khoa Kiến trúc và Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội thuyết trình chuyên đề: Từ hạ tầng giao thông đến thiết chế không gian công cộng tái định vị kiến trúc nhà ga metro trong mô hình TOD tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.
Tọa đàm khoa học Công nghệ “TOD & Metro - Kiến tạo tương lai đô thị” được tổ chức nhằm tạo diễn đàn trao đổi học thuật và kết nối các chuyên gia trong lĩnh vực giao thông - quy hoạch - phát triển đô thị, đã thu hút sự tham dự của các cơ quan quản lý, tổ chức, doanh nghiệp, nhiều chuyên gia, diễn giả uy tín của Việt Nam và Nhật Bản. Chương trình cũng là cầu nối quan trọng giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức chuyên môn trong việc đồng hành cùng chiến lược phát triển hệ thống Metro và TOD tại Việt Nam trong tương lai.