Ngày 01/4/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 163/TB-VPCP, nêu kết luận của Thường trực Chính phủ về tình hình triển khai các dự án đường sắt trọng điểm. Trong đó, tuyến Móng Cái - Quảng Ninh - Hải Phòng tiếp tục được nhấn mạnh, với yêu cầu rõ ràng về tiến độ và trách nhiệm thực hiện.
Ảnh minh họa
Theo đó, Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng tiếp tục chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao làm việc với phía Trung Quốc để sớm ký kết thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật; đồng thời chỉ đạo đơn vị tư vấn khẩn trương hoàn thiện báo cáo đầu kỳ ngay trong tháng 4/2026, làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo, bảo đảm hoàn thành quy hoạch trong năm 2026. Song song với đó là việc triển khai các thủ tục để lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi cho các dự án. Chính phủ cũng yêu cầu UBND tỉnh Quảng Ninh và UBND TP Hải Phòng khẩn trương hoàn thiện thủ tục theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng, tiến tới giao UBND tỉnh Quảng Ninh làm cơ quan chủ quản thực hiện dự án tuyến đường sắt Móng Cái - Quảng Ninh - Hải Phòng theo đúng quy định pháp luật.
Trước đó, Thường trực Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã có ý kiến về chủ trương giao UBND tỉnh Quảng Ninh làm cơ quan chủ quản thực hiện dự án tuyến đường sắt Móng Cái - Quảng Ninh - Hải Phòng để kết nối giao thông và kinh tế, thúc đẩy du lịch và thương mại với phía Trung Quốc tại Thông báo số 03/TB-VPCP ngày 4/1/2026 và Thông báo số 17/TB-VPCP ngày 9/1/2026. Ngày 8/2/2026, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương hướng dẫn UBND tỉnh Quảng Ninh triển khai theo đúng quy trình, thủ tục quy định pháp luật.
Những chỉ đạo này cho thấy sự quan tâm và quyết tâm rất lớn của Chính phủ trong việc sớm triển khai tuyến đường sắt Móng Cái - Quảng Ninh - Hải Phòng cùng với lộ trình thực hiện các dự án quan trọng của quốc gia. Điều này cũng thể hiện sự tin tưởng của Chính phủ đối với Quảng Ninh trong vai trò dẫn dắt, tổ chức triển khai một dự án hạ tầng quy mô lớn, có tính chất liên vùng và kết nối quốc tế, đòi hỏi năng lực điều hành, phối hợp và huy động nguồn lực ở mức cao.
Đây cũng là bước đi cụ thể hóa chủ trương lớn của Trung ương, nhất quán với Kết luận số 49-KL/TW ngày 28/2/2023 của Bộ Chính trị về định hướng phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Kết luận đã xác định rõ mục tiêu phát triển hệ thống đường sắt hiện đại, đồng bộ, đóng vai trò chủ đạo trên các hành lang kinh tế trọng điểm, đặc biệt là trục Bắc - Nam và các hành lang Đông - Tây, qua đó tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững, hướng tới mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao.
Từ yêu cầu thực tiễn đó, việc thúc đẩy các tuyến đường sắt kết nối liên vùng, liên vận quốc tế, nhất là kết nối với Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, mang ý nghĩa chiến lược. Việc phát triển hạ tầng đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, đường sắt kết nối với Trung Quốc sẽ đạt được nhiều mục tiêu: Tạo đà, tạo lực, tạo thế cho việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới, góp phần thúc đẩy tăng trưởng GDP năm 2026 và những năm tiếp theo đạt 10% trở lên. Đồng thời, kéo giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa; chống ùn tắc giao thông tại các đô thị; tiếp tục mở ra không gian mới để phát triển đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế...; thúc đẩy phát triển hệ sinh thái về công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp đường sắt...
Đặc biệt, với Quảng Ninh, địa phương hội tụ cả lợi thế về cửa khẩu, cảng biển và du lịch thì tuyến đường sắt Móng Cái - Quảng Ninh - Hải Phòng nếu được triển khai đúng tiến độ sẽ trở thành “trục xương sống” kết nối chuỗi giá trị từ sản xuất, logistics đến dịch vụ, du lịch. Đây cũng là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái công nghiệp đường sắt và công nghiệp hỗ trợ, từng bước nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế.
Theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam, tuyến Móng Cái - Quảng Ninh - Hải Phòng có chiều dài khoảng 187km, sử dụng khổ đường tiêu chuẩn 1.435mm. Theo tính toán sơ bộ, nếu đầu tư phân kỳ theo đường đơn, tổng mức đầu tư tuyến đường sắt này vào khoảng 4 tỷ USD, thuộc tiêu chí dự án quan trọng quốc gia. Khi hoàn thành, tuyến sẽ góp phần hình thành mạng lưới đường sắt liên thông, khép kín từ Hà Khẩu (Trung Quốc) - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh - Đông Hưng (Trung Quốc) và ngược lại, tạo hành lang vận tải xuyên biên giới thông suốt, hiệu quả.
Với những chỉ đạo quyết liệt, nhất quán từ Chính phủ cùng sự chủ động của Quảng Ninh và Hải Phòng, có cơ sở để kỳ vọng rằng tuyến đường sắt chiến lược này sẽ sớm được hiện thực hóa, trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới của vùng Đông Bắc và cả nước trong giai đoạn tới.