Ngày 15/1 tới đây, TP. Hồ Chí Minh đồng loạt khởi công và động thổ nhiều dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược phát triển đô thị và giao thông của thành phố trong nhiều thập niên tới.
Ba dự án trọng điểm được triển khai gồm cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2, tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương. Đây đều là những công trình có vai trò chiến lược, tác động sâu rộng đến cấu trúc giao thông, không gian đô thị cũng như sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương được xem là “xương sống” của hệ thống giao thông công cộng trục Tây Bắc - trung tâm TP. Hồ Chí Minh. Tuyến có chiều dài hơn 11km, gồm 10 ga ngầm, một ga trên cao và khu depot, kết nối trực tiếp khu vực trung tâm với cửa ngõ Tây Bắc - nơi tập trung dân cư đông đúc nhưng hạ tầng giao thông còn nhiều hạn chế.
Theo Trưởng Ban Quản lý đường sắt đô thị TP. Hồ Chí Minh Phan Công Bằng, sau nhiều năm chậm trễ do vướng mắc về nguồn vốn và thủ tục đầu tư, việc chuyển sang đầu tư công bằng ngân sách thành phố, kết hợp với cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 188 của Quốc hội, đã tạo bước ngoặt quan trọng, giúp dự án chính thức được triển khai.
Cầu Phú Mỹ 2 trong tương lai
“Khi hoàn thành vào năm 2030, metro số 2 không chỉ góp phần giảm áp lực cho hệ thống đường bộ mà còn tạo tiền đề hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng, hướng tới phát triển đô thị bền vững và thân thiện môi trường”, ông Bằng nhấn mạnh.
Song song với tuyến metro số 2, các dự án cầu đường tại khu vực phía Nam TP. Hồ Chí Minh đóng vai trò then chốt trong việc xóa bỏ tình trạng kết nối hạn chế, phụ thuộc vào một số trục giao thông hiện hữu.
Trong đó, dự án cầu Phú Mỹ 2 có tổng mức đầu tư hơn 25.000 tỷ đồng, được triển khai theo hình thức đối tác công - tư (PPP). Công trình có chiều dài khoảng 6,3km, trong đó đoạn qua địa bàn TP. Hồ Chí Minh dài 4,6km, đoạn qua tỉnh Đồng Nai dài 1,7km. Cầu được thiết kế quy mô 8 làn xe, một số đoạn đi trên cao hai tầng, bắt đầu từ đường Nguyễn Hữu Thọ (TP. Hồ Chí Minh) và kết thúc tại đường Liên Cảng (xã Đại Phước, tỉnh Đồng Nai).
Cầu Phú Mỹ 2 không chỉ chia sẻ lưu lượng với cầu Phú Mỹ hiện hữu, mà còn hình thành tuyến giao thông chiến lược kết nối TP. Hồ Chí Minh với Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu và đặc biệt là sân bay quốc tế Long Thành. Khi đưa vào khai thác, công trình sẽ góp phần giảm tải cho quốc lộ 51, đường cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, đồng thời rút ngắn thời gian và chi phí vận chuyển hàng hóa, logistics.
Trong khi đó, cầu Cần Giờ vượt sông Soài Rạp mang ý nghĩa đặc biệt đối với khu vực duy nhất của TP. Hồ Chí Minh giáp biển. Việc thay thế phà Bình Khánh bằng cây cầu 6 làn xe, vận tốc thiết kế 80km/giờ sẽ chấm dứt tình trạng “qua sông lụy phà” kéo dài hàng chục năm qua.
Khi hoàn thành, cầu Cần Giờ không chỉ giúp người dân đi lại thuận lợi hơn mà còn mở ra không gian phát triển mới, tạo động lực mạnh mẽ cho du lịch sinh thái, logistics, đô thị biển và các ngành kinh tế xanh. Quan trọng hơn, công trình này sẽ gắn kết chặt chẽ Cần Giờ với trung tâm thành phố, từng bước hình thành một cực phát triển mới ở phía Nam.
Theo chuyên gia quy hoạch đô thị Ngô Viết Nam Sơn, việc TP. Hồ Chí Minh đồng loạt triển khai các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm cho thấy một bước đi mang tính nền tảng, giúp thúc đẩy phát triển liên vùng một cách bài bản, đồng bộ so với tình trạng manh mún, rời rạc trước đây. “Điểm nghẽn lớn nhất của TP. Hồ Chí Minh và các địa phương lân cận lâu nay là hạ tầng kết nối yếu, thiếu tính liên thông, khiến các dòng chảy kinh tế, lao động và đầu tư bị dồn nén vào khu vực trung tâm”, ông Sơn phân tích. Khi các dự án hoàn thành, mạng lưới giao thông sẽ được tổ chức theo hướng đa cực, đa trục, tạo điều kiện phân bổ lại không gian phát triển, giảm áp lực lên lõi trung tâm.
Đánh giá về vai trò liên kết vùng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Phát triển GTVT, Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng) Phạm Minh Hải cho rằng, cầu Phú Mỹ 2 và cầu Cần Giờ không chỉ giải quyết bài toán giao thông nội đô mà còn mở rộng không gian phát triển cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.
Chia sẻ về tầm quan trọng của các dự án, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường nhấn mạnh, các công trình hạ tầng trọng điểm là những mắt xích quan trọng trong tổng thể quy hoạch hạ tầng vùng. Khi hệ thống metro và các tuyến cầu trục hướng Đông, Nam và Tây Bắc đi vào khai thác TP. Hồ Chí Minh sẽ kết nối thông suốt với các vùng Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu cũng như tỉnh Đồng Nai... Tổng thể, việc đồng loạt triển khai các dự án giao thông trọng điểm không chỉ là bước tiến về kỹ thuật và đầu tư mà còn là nền tảng quan trọng để TP. Hồ Chí Minh phát triển mạnh mẽ, bền vững, củng cố vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước trong giai đoạn mới.