Sau khi nghiên cứu, Cục Đăng kiểm Việt Nam có ý kiến như sau:
Căn cứ quy định tại Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ thì kể từ ngày 01/03/2025, việc kiểm tra, phân loại mức khí thải được thực hiện theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ QCVN 85:2025/BNNMT do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.
Theo quy định tại QCVN 85:2025/BNNMT, phương pháp đo độ khói của khí thải xe ô tô lắp động cơ cháy do nén (chủ yếu là động cơ diesel) được thực hiện bằng phương pháp đo mẫu khí thải theo chu trình đo động cơ ở chế độ gia tốc tự do được quy định tại TCVN 7663:2007 (ISO 11614:1999) - Động cơ đốt trong cháy do nén kiểu pittông tịnh tiến - Thiết bị đo độ khói và xác định hệ số hấp thụ ánh sáng của khí thải.
Tại Việt Nam, việc kiểm tra khí thải phương tiện giao thông đường bộ theo phương pháp gia tốc tự do đã được thực hiện từ năm 1999 theo Quyết định số 1397/1999/QĐ-BGTVT ngày 11/6/1999 của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải.
Như vậy phương pháp kiểm tra khí thải động cơ diesel bằng chu trình gia tốc tự do đã được Việt Nam áp dụng trong hoạt động kiểm định xe ô tô gần 30 năm nay. Đây là phương pháp chuẩn mực trên thế giới để đánh giá khí thải động cơ diesel của xe ô tô lưu hành. Phương pháp này đã được quy định tại: Quy định UNECE R24 của Liên Hợp Quốc; Chỉ thị 2014/45/EU của Châu Âu; Tiêu chuẩn GB 3847-2018 của Trung Quốc. Tổ chức Kiểm định ô tô quốc tế (CITA) cũng như các quốc gia trong khu vực ASEAN, Đông Nam Á như: Malaysia, Indonesia, Philippin. Phương pháp này đã được quốc tế nghiên cứu và công nhận là đơn giản, dễ thực hiện và mô phỏng gần với chế độ hoạt động của xe ngoài thực tế.
Các phản ánh trong dư luận đối với nguy cơ hỏng hóc động cơ trong khi thực hiện đo khí thải theo phương pháp này là thiếu cơ sở khoa học do các loại xe ô tô trước khi đưa ra thị trường đều được các nhà sản xuất nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm với chế độ khắc nghiệt hơn rất nhiều so với chế độ gia tốc tự do và phải đảm bảo chạy ổn định hàng trăm ngàn km với điều kiện phải được bảo trì, bảo dưỡng, sửa chữa đúng với khuyến cáo của nhà sản xuất.
Trường hợp phát sinh hỏng hóc khi đo khí thải tại cơ sở đăng kiểm không phải mới phát sinh sau ngày 01/03/2026 mà trước đó đều đã xảy ra mà nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng xe trước khi đưa vào kiểm định đã tiềm ẩn sự cố nhưng không được bảo dưỡng, sửa chữa đúng cách, ví dụ như một số hiện tượng sau:
- Động cơ bị lỗi bộ điều tốc động cơ (không hạn chế được tốc độ động cơ hoặc hạn chế sai số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất).
- Xe bị chảy dầu bôi trơn từ khoang động cơ, từ bộ tăng áp, từ xu-páp dẫn đến tăng tốc mất kiểm soát kể cả khi người sử dụng tắt máy.
- Lỗi bơm cao áp, kim phun dẫn đến động cơ tăng tốc bất thường.
- Dây cu-roa cũ không được thay thế đúng chu kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất, bị lão hóa, chùng quá mức dẫn đến bị đứt trong quá trình đo khí thải…
Các lỗi tiềm ẩn này có thể phát sinh hỏng hóc xe bất kỳ lúc nào (khi kiểm định, khi sử dụng trên đường…) nếu như không được phát hiện để xử lý kịp thời.
Trước khi triển khai thực hiện quy định tại Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg, Cục ĐKVN - Bộ Xây dựng đã tổ chức các lớp tập huấn để hướng dẫn các cơ sở đăng kiểm các bước thực hiện bao gồm: kiểm tra kỹ tình trạng xe trước khi đo khi thải, bước chuẩn bị trước khi đo khí thải, các bước đo khí thải… để đảm bảo kết quả đo khí thải được khách quan, minh bạch, công bằng và thực hiện đúng các quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, các biện pháp này cũng có thể phát hiện và loại trừ phương tiện tiềm ẩn sự cố và khuyến cáo chủ xe đưa xe vào các cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa chuyên nghiệp, có uy tín và thực hiện việc bảo dưỡng, sửa chữa đúng với khuyến cáo của nhà sản xuất trước khi đưa xe đến cơ sở đăng kiểm để có thể giảm thiểu các lỗi phát sinh trong quá trình kiểm định, khi chạy trên đường cũng như để tăng tuổi thọ cho phương tiện,
Ngày 24/03/2026, Cục ĐKVN – Bộ Xây dựng đã tổ chức hội nghị với các thành phần gồm: đại diện Vụ Khoa học Công nghệ Môi trường và Vật liệu xây dựng – Bộ Xây dựng, Sở Xây dựng, Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam, Hiệp hội vận tải ô tô Hà Nội, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), các nhà khoa học tại các Trường đại học đầu ngành về kỹ thuật như: Đại học Bách Khoa Hà Nội, Đại học Giao thông vận tải, Đại học Phenikaa, một số nhà sản xuất, nhập khẩu thuộc FDI và trong nước, các cơ quan báo chí, cơ sở đăng kiểm… để hội thảo về các vấn đề liên quan đến phương pháp đo khí thải động cơ cháy do nén bằng chu trình gia tốc tự do. Tại hội thảo này, Cục ĐKVN và các chuyên gia đã thảo luận và giải thích rõ cơ chế hoạt động của động cơ diesel, căn cứ mà quốc tế áp dụng phương pháp đo khí thải theo chu trình gia tốc tự do, sự đúng đắn và phù hợp của phương pháp đo khí thải này khi áp dụng tại Việt Nam, các nguyên nhân có thể phát sinh hỏng hóc của động cơ, các biện pháp để phát hiện, hạn chế các lỗi phát sinh, hỏng hóc của động cơ và giải đáp tất cả các câu hỏi mà các đại diện các bên đưa ra.
Đối với đề xuất kiểm tra khí thải xe khi có tải: để thực hiện được phương pháp kiểm tra này, các cơ sở đăng kiểm phải đầu tư các thiết bị kiểm tra phù hợp và phải có mặt bằng để lắp đặt dẫn đến chi phí đầu tư rất cao và phải cần có thời gian để xây dựng quy định cũng như nguồn lực để các cơ sở đăng kiểm đầu tư bổ sung.
Trong thời gian tới, các cơ quan chuyên môn của Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu để có thể bổ sung thêm một số phương pháp đo khí thải khác mà một số nước tiên tiến trên thế giới mới đưa vào áp dụng như: đo khí thải xe tại trạng thái có tải, kiểm tra OBD của xe nhằm kiểm soát chặt chẽ hơn khí thải của phương tiện, giảm thiểu các gian lận và đảm bảo mục tiêu giảm ô nhiễm, bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe người dân theo chủ trương của Đảng và Chính phủ đã đề ra.
Cục Đăng kiểm Việt Nam