Dự án do Quỹ Hỗ trợ hành động giảm nhẹ phát thải (Mitigation Action Facility – MAF) tài trợ, được triển khai dưới sự chỉ đạo của Bộ Xây dựng, với sự tham gia của Hiệp hội Xi măng Việt Nam cùng các đối tác quốc tế như Tập đoàn Tài chính Quốc tế (IFC), Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), Hiệp hội Xi măng và Bê tông Toàn cầu (GCCA), Hiệp hội Xây dựng Carbon thấp (LCCA) và Công ty Guidehouse.
Hội thảo đánh dấu bước khởi động quan trọng trong quá trình hoàn thiện cơ sở kỹ thuật, chính sách và tài chính nhằm chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai dự án trong thực tiễn. Sự kiện thu hút sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp sản xuất xi măng, các tổ chức tài chính, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và các tổ chức quốc tế, qua đó tạo diễn đàn trao đổi đa chiều về các giải pháp giảm phát thải phù hợp với điều kiện phát triển của ngành xi măng Việt Nam.
Phó Vụ trưởng Hoàng Hữu Tân phát biểu khai mạc hội thảo
Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ môi trường và vật liệu xây dựng Hoàng Hữu Tân cho biết, thời gian qua, Việt Nam đã có những cam kết mạnh mẽ về giảm phát thải khí nhà kính, trong đó mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 là một định hướng lớn mang tính chiến lược.
Ngành Xây dựng nói chung và lĩnh vực sản xuất vật liệu xây dựng nói riêng được xác định là những lĩnh vực cần ưu tiên triển khai các giải pháp giảm phát thải, thúc đẩy phát triển vật liệu xanh, vật liệu thân thiện với môi trường.
Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2022-2030, tầm nhìn đến năm 2050 của Bộ Xây dựng đã xác định rõ các nhiệm vụ về kiểm kê phát thải, xây dựng lộ trình giảm phát thải và thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sản xuất vật liệu xây dựng Carbon thấp. Trong bối cảnh đó, Dự án “Giải pháp tài chính cho quá trình khử Carbon trong ngành xi măng Việt Nam” được kỳ vọng sẽ góp phần hỗ trợ xây dựng các cơ chế tài chính phù hợp để thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư công nghệ giảm phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm dần cường độ phát thải trong sản xuất xi măng.
“Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp trong việc hoàn thiện thể chế, chính sách, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và tạo điều kiện thuận lợi để các dự án giảm phát thải trong ngành xi măng được triển khai hiệu quả, góp phần thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về biến đổi khí hậu”- Phó Vụ trưởng Hoàng Hữu Tân nhấn mạnh.
.jpg)
Viện trưởng VIBM Nguyễn Quang Hiệp phát biểu tại hội thảo
Phát biểu tại hội thảo Viện trưởng VIBM Nguyễn Quang Hiệp cho biết, ngành xi măng hiện giữ vai trò quan trọng trong phát triển hạ tầng và kinh tế đất nước, song cũng là một trong những ngành có mức phát thải CO₂ lớn do đặc thù công nghệ sản xuất. Với quy mô sản xuất lớn, tổng công suất thiết kế toàn ngành dự kiến đạt khoảng 122 triệu tấn mỗi năm vào giai đoạn tới, việc triển khai các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm phát triển bền vững.
Theo Viện trưởng Nguyễn Quang Hiệp, để đạt được các mục tiêu giảm phát thải trong ngành xi măng theo Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam, cần có sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các tổ chức tài chính và các cơ sở nghiên cứu. Trong đó, việc xây dựng các cơ chế tài chính phù hợp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn đầu tư công nghệ xanh được xem là yếu tố then chốt giúp chuyển hóa các mục tiêu giảm phát thải thành các dự án cụ thể.
“Với vai trò là đơn vị nghiên cứu chuyên ngành, Viện Vật liệu xây dựng sẽ tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, tư vấn kỹ thuật, tham gia xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến vật liệu xây dựng Carbon thấp, đồng thời tăng cường kết nối giữa các cơ sở nghiên cứu, đào tạo với doanh nghiệp nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo cho ngành” - Viện trưởng Nguyễn Quang Hiệp cho biết.
Đại diện Quốc gia UNIDO tại Việt Nam Lê Thị Thanh Thảo phát biểu tại hội thảo
Phát biểu tại hội thảo, Đại diện Quốc gia UNIDO tại Việt Nam Lê Thị Thanh Thảo cho biết, ngành xi măng hiện chiếm khoảng 7-8% tổng lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Do đó, việc thúc đẩy các giải pháp giảm phát thải trong lĩnh vực này sẽ đóng góp đáng kể vào việc thực hiện các mục tiêu khí hậu quốc gia.
Theo bà Lê Thị Thanh Thảo, Dự án sẽ tập trung hỗ trợ xây dựng các cơ chế tài chính đổi mới nhằm giảm thiểu rủi ro đầu tư cho doanh nghiệp khi triển khai các công nghệ các-bon thấp, đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực kỹ thuật và quản lý phát thải cho các doanh nghiệp sản xuất xi măng.
Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu cũng tập trung trao đổi về các giải pháp hoàn thiện cơ chế chính sách, thúc đẩy hợp tác công - tư, tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với các tổ chức tài chính, cũng như đề xuất triển khai các dự án thí điểm nhằm tạo tiền đề nhân rộng các mô hình giảm phát thải hiệu quả trong toàn ngành.
Từ góc độ hiệp hội ngành nghề, TS. Lương Đức Long - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Xi măng Việt Nam cho biết, trong lộ trình thực hiện các cam kết khí hậu, ngành xi măng đang từng bước triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm phát thải khí nhà kính, trong đó phát thải từ quá trình sản xuất clinker hiện chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng 55-60% tổng lượng phát thải của ngành.
Chuyên gia quốc tế Laurent Grimmeissen trình bày tại hội thảo
Theo TS. Lương Đức Long, thời gian qua, các doanh nghiệp sản xuất xi măng tại Việt Nam đã chủ động áp dụng nhiều giải pháp như tối ưu hóa tiêu hao năng lượng, tận dụng nhiệt thải để phát điện, tăng cường sử dụng nhiên liệu thay thế, cũng như nghiên cứu sử dụng phụ gia khoáng để giảm hệ số clinker trong sản phẩm xi măng. Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay là nhiều giải pháp công nghệ đòi hỏi chi phí đầu tư lớn, trong khi khả năng tiếp cận các nguồn tài chính xanh của doanh nghiệp còn hạn chế. Vì vậy, việc xây dựng các cơ chế hỗ trợ tài chính, tín dụng xanh và các quỹ hỗ trợ chuyển đổi công nghệ có ý nghĩa rất quan trọng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của ngành.
Trong khi đó, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, ông Laurent Grimmeissen - Chuyên gia kỹ thuật quốc tế thuộc LCCA cho rằng, quá trình giảm phát thải trong ngành xi măng cần được thực hiện thông qua các nhóm giải pháp tổng thể, bao gồm nâng cao hiệu quả năng lượng, chuyển đổi sang nhiên liệu thay thế có hàm lượng các-bon thấp, phát triển các dòng xi măng có hàm lượng clinker thấp như xi măng đất sét nung đá vôi (LC3), đồng thời nghiên cứu các giải pháp công nghệ dài hạn như thu giữ, sử dụng và lưu trữ Carbon.
Quang cảnh hội thảo
Theo ông, kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ của Nhà nước, nguồn tài chính khí hậu quốc tế và sự chủ động của doanh nghiệp sẽ tạo động lực quan trọng để thúc đẩy đầu tư vào các công nghệ giảm phát thải. Việc phát triển thị trường vật liệu xây dựng xanh, thúc đẩy mua sắm công xanh và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật cũng là những yếu tố quan trọng giúp mở rộng thị trường cho các sản phẩm xi măng Carbon thấp.
Kết luận hội thảo, Viện trưởng Nguyễn Quang Hiệp nhấn mạnh những kết quả đạt được của hội thảo sẽ góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện nội dung giai đoạn chuẩn bị chi tiết của Dự án, tạo nền tảng để hình thành các cơ chế hỗ trợ hiệu quả, thúc đẩy đầu tư công nghệ xanh, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xi măng Việt Nam, qua đó đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển bền vững và lộ trình hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.