Cục Đăng kiểm Việt Nam (ĐKVN) nhận được Công văn số 21/CV-HH ngày 19/03/2026 của Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam (Hiệp hội) kiến nghị về quy trình, phương pháp đo khí thải động cơ diesel khi kiểm định xe cơ giới lưu hành.
Trong Công văn số 949/ĐKVN-PTGTĐB ngày 24/03/2026 trả lời kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, Cục ĐKVN đã trình bày rõ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn và cơ sở khoa học của phương pháp gia tốc tự do (đạp hết hành trình bàn đạp ga)
Về cơ sở pháp lý, thực tiễn và thông lệ quốc tế: Tại Việt Nam việc kiểm tra khí thải phương tiện giao thông đường bộ được thực hiện từ năm 1999 theo Quyết định số 1397/1999/QĐ-BGTVT ngày 11/6/1999 của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải về việc công bố đối tượng và mức bắt buộc áp dụng 02 Tiêu chuẩn Việt Nam về môi trường đối với các phương tiện giao thông đường bộ. Phương pháp đo khí thải bằng chu trình gia tốc tự do được quy định tại TCVN 5418:1991 Ô tô chạy bằng động cơ diesel - Độ khói khí xả - Mức và phương pháp đo; TCVN 6438:1998 Chất lượng không khí - Khí thải phương tiện giao thông đường bộ - Giới hạn tối đa cho phép.
Trước ngày 01/03/2026, phương pháp đo độ khói động cơ diesel được quy định tại mục 39 Phần 2 của QCVN 122:2024/BGTVT, cụ thể là: “Đo độ khói theo chu trình gia tốc tự do quy định trong TCVN 7663”.
Ảnh minh họa
Kể từ ngày 01/03/2026, theo quy định tại QCVN 85:2025/BNNMT, phương pháp đo độ khói của khí thải xe ô tô lắp động cơ cháy do nén được thực hiện bằng phương pháp đo mẫu khí thải theo chu trình đo động cơ ở chế độ gia tốc tự do. Chu trình đo động cơ ở chế độ gia tốc tự do được quy định trong mục 9.4.2 của TCVN 7663:2007 (ISO 11614:1999) - Động cơ đốt trong cháy do nén kiểu pittông tịnh tiến - Thiết bị đo độ khói và xác định hệ số hấp thụ ánh sáng của khí thải.
Như vậy, phương pháp kiểm tra khí thải động cơ diesel bằng chu trình gia tốc tự do đã được Việt Nam chuẩn hóa thành tiêu chuẩn từ năm 1991. Được áp dụng trong hoạt động kiểm định phương tiện giao thông cơ giới đường bộ gần 30 năm nay. Đây là phương pháp chuẩn mực trên thế giới để đánh giá độ mờ khói của xe diesel lưu hành. Phương pháp này đã được quy định tại: Quy định UNECE R24 của Liên Hợp Quốc; Chỉ thị 2014/45/EU của Châu Âu; Tiêu chuẩn GB 3847-2018 của Trung Quốc. Tổ chức Kiểm định ô tô quốc tế (CITA) cũng có Khuyến nghị số 1 về kiểm định xe hạng M, N và O, trong đó có phương pháp đo khí thải động cơ cháy do nén bằng chu trình gia tốc tự do; các quốc gia trong khu vực ASEAN, Đông Nam Châu Á như Malaysia, Indonesia, Philippin... đều thực hiện phương pháp đo khí thải động cơ cháy do nén bằng chu trình gia tốc tự do.
Về nguyên lý chế tạo động cơ: Cục ĐKVN khẳng định quan điểm cho rằng động cơ diesel thế hệ cũ không có hệ thống hạn chế tốc độ là chưa chính xác. Đặc thù của mọi động cơ diesel là điều khiển tốc độ qua lượng nhiên liệu phun. Do đó, 100% động cơ diesel (kể cả sử dụng bơm cao áp cơ khí PE, VE sản xuất từ các thập niên trước) bắt buộc phải được nhà sản xuất trang bị Bộ điều tốc (Governor). Bộ điều tốc này có nhiệm vụ tự động cắt giảm nhiên liệu khi động cơ đạt đến tốc độ thiết kế tối đa để bảo vệ lốc máy. Vòng tua tối đa này hoàn toàn nằm trong giới hạn chịu đựng an toàn của vật liệu do nhà sản xuất thiết kế.
Cục ĐKVN mong muốn Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam tiếp tục đồng hành, tuyên truyền để các doanh nghiệp vận tải hiểu đúng về ý nghĩa khoa học và tính nhân văn của quy trình mới. Đồng thời, Cục khẳng định, quy trình này không nhằm mục đích gây khó khăn mà chính là giải pháp bảo vệ an toàn cao nhất cho phương tiện và sức khỏe cộng đồng.