Trong Công văn số 949/ĐKVN-PTGTĐB ngày 24/03/2026 trả lời kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam về phương pháp kiểm định khí thải xe ô tô diesel, về kiến nghị bỏ quy định yêu cầu chủ xe cam kết, Cục Đăng kiểm Việt Nam (ĐKVN) khẳng định không bắt buộc lái xe ký giấy cam kết kiểm định khí thải xe diesel.
Theo đó, Cục ĐKVN thấu hiểu lo ngại của Hiệp hội về việc áp dụng bản cam kết có thể gây tâm lý lo ngại cho chủ xe hoặc bị hiểu lầm là ĐKV và CSĐK thoái thác trách nhiệm.
Cục ĐKVN khẳng định việc để cho chủ xe, lái xe ký giấy cam kết không phải là yêu cầu bắt buộc mà mang tính tự nguyện của chủ xe. Đây được xem là giải pháp tạm thời, áp dụng duy nhất với trường hợp nghi ngờ số vòng quay thực tế của động cơ có thể vượt quá giới hạn thiết kế, trong khi cơ sở đăng kiểm chưa có đủ dữ liệu đối chiếu từ nhà sản xuất.
Ảnh minh họa
Khi ĐKV kiểm tra tốc độ vòng quay lớn nhất của động cơ thấy kim vòng tua máy chạm “vùng đỏ” - vùng cảnh báo nguy hiểm do nhà sản xuất hiển thị trên bảng đồng hồ sẽ được xử lý theo ba tình huống:
Nếu xác định không vượt quá vòng quay tối đa theo thiết kế, vẫn tiến hành kiểm tra khí thải;
Nếu chưa có căn cứ xác định giới hạn thiết kế, ĐKV phải giải thích rõ để chủ xe đưa xe đi kiểm tra, điều chỉnh bộ điều tốc. Nếu chủ xe vẫn đề nghị kiểm định khí thải và tự nguyện ký giấy cam kết thì mới tiếp tục thực hiện kiểm định.
Nếu có căn cứ cho thấy vòng quay thực tế vượt quá thiết kế, CSĐK sẽ từ chối kiểm định khí thải, kể cả khi chủ xe muốn được ký giấy cam kết.
Việc ký bản cam kết chỉ dùng cho đúng trường hợp nêu trên. Nếu CSĐK yêu cầu ký ngoài phạm vi của trường hợp này hoặc không giải thích rõ lý do là thực hiện không đúng hướng dẫn của Cục ĐKVN.
Bản cam kết thực chất là một thông báo xác nhận tình trạng kỹ thuật giữa CSĐK và chủ xe đối với những phương tiện đã cũ, hệ thống điều tốc có dấu hiệu hoạt động không ổn định hoặc không có dữ liệu kỹ thuật từ nhà sản xuất. Đây là bước minh bạch hóa các rủi ro kỹ thuật tiềm ẩn mà ĐKV đã giải thích rõ cho chủ xe trước khi thực hiện phép thử bắt buộc.
Việc ký cam kết là quyền lựa chọn hoàn toàn tự nguyện của chủ xe, nếu chủ xe yên tâm về tình trạng kỹ thuật của xe mình và mong muốn CSĐK tiếp tục thực hiện kiểm tra khí thải cho xe của mình và tự nguyện ký cam kết chịu trách nhiệm để được tiếp tục kiểm tra khí thải khi xác suất kiểm tra là thực hiện được. Nếu chủ xe chưa yên tâm về tình trạng kỹ thuật của phương tiện, hoàn toàn có thể tạm dừng kiểm định để đưa xe đi bảo dưỡng, điều chỉnh lại bộ điều tốc tại các cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa chuyên nghiệp trước khi quay lại thực hiện phép đo.
Cục ĐKVN khẳng định việc ký cam kết không loại trừ trách nhiệm chuyên môn của ĐKV và của CSĐK. Cục đã chỉ đạo các ĐKV, các CSĐK phải thực hiện nghiêm ngặt bước kiểm tra an toàn sơ bộ (mức nước làm mát, dầu bôi trơn, tiếng gõ lạ...). Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, việc kiểm tra khí thải sẽ dừng lại để chủ xe đưa phương tiện đi bảo dưỡng, sửa chữa. ĐKV có trách nhiệm từ chối thực hiện phép đo ngay lập tức để bảo vệ tài sản cho khách hàng, kể cả khi chủ xe có muốn tự nguyện ký cam kết để tiếp tục kiểm tra khí thải.
Cục ĐKVN cũng khẳng định quy trình kiểm tra khí thải theo hướng dẫn tại Văn bản 534 được xây dựng dựa trên sự kế thừa tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7663:2007 (Tiêu chuẩn quốc tế ISO 11614) Chỉ thị 2014/45/EU của Châu Âu và Khuyến nghị số 1 của Tổ chức Kiểm định ô tô quốc tế (CITA) mang lại những lợi ích to lớn và toàn diện:
Về an toàn giao thông: Phép thử gia tốc tự do thực chất là một bài kiểm tra áp lực (Stress test). Việc động cơ vượt qua được bài thử này tại cơ sở đăng kiểm là minh chứng cho việc động cơ và các hệ thống liên quan (hệ thống bôi trơn, làm mát, hệ thống nhiên liệu, bộ điều tốc …) đang hoạt động tốt. Điều này giúp loại bỏ nguy cơ xe không bảo đảm chất lượng an toàn kỹ thuật, nguy cơ gây tai nạn thảm khốc khi đang vận hành thực tế trên đường cao tốc hoặc leo đèo, dốc…
Về kinh tế cho doanh nghiệp: Kiểm soát tốt khí thải đồng nghĩa với việc quá trình cháy trong động cơ diễn ra tối ưu. Một phương tiện đạt chuẩn khí thải mức cao (Mức 3, Mức 4) có khả năng tiết kiệm từ 5% đến 10% chi phí nhiên liệu và giảm thiểu các chi phí sửa chữa lớn do hư hỏng tích tụ lâu ngày.
Về sức khỏe cộng đồng: Quy trình mới siết chặt việc kiểm soát muội than và bụi mịn PM2.5 - tác nhân hàng đầu gây các bệnh về hô hấp tại các đô thị lớn. Việc thực hiện đúng quy trình là hành động trách nhiệm của ngành đăng kiểm trong việc bảo vệ môi trường sống và thực hiện cam kết Net Zero của Chính phủ.
Nâng cao chất lượng quản lý phương tiện: Quy trình mới thúc đẩy thói quen bảo dưỡng định kỳ thay vì bảo dưỡng đối phó, giúp duy trì tuổi thọ và giá trị tài sản cho chủ xe và doanh nghiệp trong dài hạn.
Cục ĐKVN mong muốn Quý Hiệp hội tiếp tục đồng hành, tuyên truyền để các doanh nghiệp vận tải hiểu đúng về ý nghĩa khoa học và tính nhân văn của quy trình mới. Đồng thời, Cục khẳng định, quy trình này không nhằm mục đích gây khó khăn mà chính là giải pháp bảo vệ an toàn cao nhất cho phương tiện và sức khỏe cộng đồng.