Cục Đăng kiểm Việt Nam (ĐKVN) vừa có Công văn số 949/ĐKVN-PTGTĐB ngày 24/03/2026 trả lời kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam về phương pháp kiểm định khí thải xe ô tô diesel.
Về kiến nghị chỉ đạp ga khoảng 1/2 hành trình đối với xe thế hệ cũ, Cục ĐKVN cho biết không có cơ sở kỹ thuật để chấp thuận do kiến nghị chưa phù hợp với nguyên lý hoạt động của động cơ, cụ thể làm rõ như sau:
Thứ nhất, có sự khác biệt hoàn toàn về nguyên lý giữa động cơ diesel và động cơ xăng: Động cơ xăng kiểm soát vòng tua bằng bướm ga (lượng không khí), trong khi động cơ diesel kiểm soát vòng tua hoàn toàn bằng lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt. Việc áp dụng phương pháp đo của động cơ xăng (đạp giữ ga ổn định ở 2000-3000 vòng/phút) sang động cơ diesel là không có cơ sở khoa học và không có tiêu chuẩn quốc tế nào áp dụng.
Ảnh minh họa
Thứ hai, có sự nhầm lẫn về mặt kỹ thuật giữa trạng thái có tải (lưu thông trên đường) và không tải (khi kiểm định): Thực tế khi xe chở hàng nặng, leo dốc (có tải), người lái xe chỉ cần đạp 1/2 hành trình bàn đạp ga, bơm cao áp đã phải phun lượng nhiên liệu rất lớn vào buồng đốt để thắng lực cản. Đây chính là thời điểm động cơ xả ra nhiều khói đen nhất nhưng vòng tua máy chỉ tăng từ từ lên 2.000 - 3.000 vòng/phút.
Tuy nhiên, khi xe đỗ tại cơ sở đăng kiểm (trạng thái không tải, không gài số), động cơ không phải chịu lực cản. Nếu đăng kiểm viên (ĐKV) chỉ đạp 1/2 hành trình ga, bơm cao áp chỉ cần cung cấp một lượng nhiên liệu rất nhỏ cũng đã dễ dàng đạt mức 2.000 - 3.000 vòng/phút. Lượng nhiên liệu nhỏ này cháy hoàn toàn và phát sinh lượng khói đen rất thấp.
Thứ ba, nhiệm vụ quan trọng nhất của công tác kiểm định là kiểm soát việc đảm bảo an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, phát hiện ra các lỗi, hư hỏng của phương tiện tham gia giao thông đường bộ. Trong các lỗi của động cơ diesel có bao gồm cả lỗi của động cơ gây ra phát thải cao nhất tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình đạp ga tăng tốc động cơ.
Cục ĐKVN cho biết, nếu thực hiện theo kiến nghị của Hiệp hội (chỉ đạp ga đến 2.000 - 3.000 vòng/phút khi không tải) sẽ không bao giờ kích hoạt được trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa từ bơm cao áp, lượng khói đen sinh ra là sạch giả tạo, không phản ánh đúng thực tế phát thải của xe khi chịu tải nặng trên đường, không phát hiện ra trường hợp xe bị lỗi động cơ gây ra phát thải lớn nhất tại số vòng quay cao hơn. Bên cạnh đó việc giữ ga ổn định trong vòng tua này cũng rất khó, phụ thuộc vào thao tác của người thực hiện kiểm tra, dễ gây sai lệch kết quả kiểm tra giữa các lần đo làm giảm tính khách quan, độ tin cậy của phép đo.
Cục cũng cảnh báo việc lập mốc so sánh ở dải vòng tua thấp này sẽ dẫn đến bỏ lọt hàng loạt phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp …, làm sai lệch hoàn toàn kết quả kiểm tra khí thải và vô hiệu hóa mục tiêu bảo vệ môi trường của Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg ngày 28/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ.