Một góc khu vực đô thị của tỉnh Quảng Ninh nằm bên bờ Di sản - Kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long và không gian phát triển mới Vịnh Cửa Lục.
Dấu ấn cực tăng trưởng mới của cả nước
Quảng Ninh từ lâu đã được ví như một "Việt Nam thu nhỏ" với địa hình đa dạng và vị trí địa lý chiến lược đặc biệt quan trọng. Là địa phương duy nhất tại Việt Nam sở hữu cả biên giới trên bộ và trên biển với Trung Quốc, Quảng Ninh đóng vai trò "cửa ngõ" kết nối ASEAN với khu vực Đông Bắc Á. Phát huy lợi thế đặc biệt này, trong những năm qua, Quảng Ninh đã không ngừng nỗ lực để tiến những bước vững chắc trên hành trình phát triển trở thành một trong những "đầu tàu" phát triển kinh tế, xã hội của miền Bắc và cả nước.
Năm 2025, bất chấp những biến động của kinh tế toàn cầu, Quảng Ninh tiếp tục khẳng định vị thế với tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 11,89%, dẫn đầu cả nước. Quy mô nền kinh tế đạt con số ấn tượng, gần 368.500 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người vượt ngưỡng 10.400 USD. Đặc biệt, thu ngân sách nhà nước đạt hơn 85.000 tỷ đồng, khẳng định nội lực tài chính vững chắc của một địa phương tự cân đối ngân sách và có đóng góp lớn cho Trung ương.
Trên hành trình phát triển không ngừng nghỉ đó, tỉnh Quảng Ninh đã ghi dấu ấn đậm nét, đột phá trong quá trình phát triển đô thị. Trong đó, giai đoạn từ 2010 đến nay là giai đoạn bứt phá và đồng bộ hạ tầng. Theo đó, tỉnh đã thực hiện các quy hoạch tổng thể mang tầm quốc tế, xác định rõ các vùng kinh tế trọng điểm, các hành lang và vành đai kinh tế; đầu tư hạ tầng giao thông, việc đầu tư mạnh mẽ vào các công trình hạ tầng chiến lược như Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, hệ thống đường cao tốc (Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái), cầu Bạch Đằng, đã tạo ra sự kết nối liên vùng, thay đổi hoàn toàn diện mạo và vị thế của các đô thị.
Từ đó, tỉnh đã từng bước hình thành nhiều thành phố thuộc tỉnh theo mô hình đô thị đa cực, tập trung vào ba vùng động lực chính, gồm: Khu vực phía Tây có Uông Bí, Đông Triều, Quảng Yên (trung tâm công nghiệp, dịch vụ logistics); khu vực trung tâm có Hạ Long, Cẩm Phả, Vân Đồn (trung tâm hành chính, du lịch, dịch vụ biển, kinh tế biển); khu vực phía Đông có Móng Cái, Hải Hà (khu kinh tế cửa khẩu, thương mại quốc tế).
Đô thị Quảng Ninh rực rỡ trong đêm khi ánh đèn lung linh của tàu biển quốc tế đưa khách du lịch đến Quảng Ninh cập cảng tàu khách quốc tế Hạ Long hòa cùng hệ thống chiếu sáng đô thị hiện đại.
Quá trình phát triển mạnh mẽ về đô thị của tỉnh Quảng Ninh đã đẩy tỷ lệ đô thị hóa đạt mức cao so với mặt bằng chung cả nước, đạt 76% vào cuối năm 2025, cao hơn nhiều so với mức bình quân cả nước, tiệm cận với tỷ lệ của các thành phố trực thuộc Trung ương. Đồng thời, diện mạo đô thị được hình thành và từng bước hiện đại với các đô thị được đầu tư xây dựng hiện đại, xanh, sạch, đẹp, nhiều khu đô thị kiểu mẫu, công viên, cảnh quan được chú trọng. Qua đó đã giúp tỉnh đạt 14/15 tiêu chuẩn của đô thị loại I. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật được đầu tư đồng bộ với tỷ lệ phủ kín quy hoạch phân khu đạt 95%; tỷ lệ dân cư thành thị sử dụng nước sạch đạt 98,3% và tỷ lệ thu gom rác thải rắn sinh hoạt đô thị đạt trên 99%...
Đô thị thông minh và bản sắc - Lời giải cho bài toán phát triển bền vững
Dù đạt được những thành tựu rực rỡ, Quảng Ninh vẫn thẳng thắn nhìn nhận những thách thức mang tính chiến lược. Trong chuyến thăm và làm việc mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ mô hình tăng trưởng của tỉnh cần chuyển dịch mạnh mẽ hơn nữa sang kinh tế số và kinh tế sáng tạo, tránh phụ thuộc vào bất động sản và du lịch đại trà. Đáp lại kỳ vọng đó, Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa đạt trên 50% theo tiêu chuẩn mới, hướng tới mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu. Chủ trương phát triển đô thị trong Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương được xây dựng trên một triết lý phát triển rõ ràng: Lấy "chuyển đổi số" và "chuyển đổi xanh" làm hai bánh răng đồng trục. Thành phố tương lai sẽ không phát triển theo chiều rộng lãng phí đất đai mà tập trung vào mô hình đô thị đa trung tâm, kết nối liên vùng và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng các đại biểu ấn nút khởi công Dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh. Đây là dự án trọng điểm được kỳ vọng trở thành "cú huých" hạ tầng chiến lược mở không gian phát triển liên vùng của thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương.
Ông Nguyễn Việt Hùng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, chia sẻ: Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 606/QĐ-TTg ngày 2/4/2026 phê duyệt Nhiệm vụ Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 và đặc biệt là việc Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 20-KL/TW về chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Quảng Ninh là một dấu mốc đặc biệt. Điều này giúp tỉnh không chỉ có cơ sở để tái cấu trúc lại không gian, phân bổ dân cư hợp lý hơn để không làm quá tải hạ tầng nhưng vẫn khai thác tốt nguồn lực đất đai; mà còn giúp Quảng Ninh trở thành một điểm đến hấp dẫn không chỉ với du khách, mà còn với cả những nhà đầu tư chiến lược.
Nhằm hiện thực hóa các mục tiêu trên, thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh đã dồn lực phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại, liên kết, hội nhập, tạo động lực và đột phá chiến lược cho giai đoạn phát triển mới theo mô hình đô thị thông minh, kiểu mẫu của vùng Đông Bắc Bộ, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô Hà Nội và cả nước. Theo đó, tỉnh tập trung trọng điểm vào ba trụ cột số hóa ưu tiên, bao gồm: Sản xuất công nghệ cao, trong đó đẩy mạnh ứng dụng tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) và truy xuất dữ liệu theo thời gian thực tại các khu công nghiệp, nhằm nâng cao năng suất và khả năng thích ứng với thị trường. Cùng với đó, tỉnh cũng đang tập trung phát triển tài chính công nghệ, với định hướng kết nối hệ sinh thái tài chính với các khu công nghệ cao, hình thành chuỗi giá trị dịch vụ kỹ thuật số và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Trụ cột thứ 3 được Quảng Ninh ưu tiên là phát triển logistics liên vùng, tập trung phát triển đồng bộ hạ tầng logistics gắn với các đầu mối giao thông trọng điểm, qua đó tối ưu dòng chảy thương mại nội địa và liên vùng.
Hệ thống hạ tầng đô thị của Quảng Ninh được quy hoạch ngày càng hiện đại, đồng bộ, kết hợp hài hòa giữa bản sắc riêng có, đô thị xanh và đô thị thông minh.
Tỉnh cũng xác định hạ tầng phải đi trước một bước, là “trục xương sống” tạo ra động lực mới cho phát triển với việc đầu tư phát triển hệ thống đường, cầu, cảng biển, sân bay… theo chiến lược, lấy liên kết vùng, kết nối quốc tế và phát triển bền vững làm định hướng trung tâm. Trong giai đoạn 2026-2030, Quảng Ninh sẽ ưu tiên nguồn lực cho các công trình hạ tầng giao thông trọng điểm, hiện đại, đa phương thức với hệ thống giao thông được quy hoạch tổng thể, liên hoàn, đồng bộ giữa đường bộ, đường sắt, đường biển, đường hàng không, đường thủy nội địa và đường ven biển, tạo thành một mạng lưới giao thông mở, thúc đẩy giao thương, du lịch và logistics phát triển mạnh mẽ.
Song song với trụ cột chuyển đổi số, Quảng Ninh định hướng chuyển đổi xanh là trục nền tảng để phát triển bền vững. Theo đó, các khu công nghiệp sinh thái, khu phát thải ròng bằng 0, khu công nghệ cao được chú trọng đầu tư, hướng tới mô hình cộng sinh công nghiệp và dịch vụ. Đây là bước chuyển quan trọng để thu hút các ngành sản xuất công nghệ cao, công nghiệp sạch và dịch vụ chất lượng cao, những lĩnh vực mang lại giá trị gia tăng lớn, thân thiện với môi trường, phù hợp với định hướng tăng trưởng xanh.
KCN Sông Khoai là một trong những KCN được đầu tư bài bản, đồng bộ và hiện đại về hạ tầng, trong tương lai hứa hẹn sẽ trở thành hạt nhân phát triển "đô thị công nghiệp xanh" của thành phố Quảng Ninh.
Như vậy, có thể khẳng định việc thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương góp phần tích cực, có ý nghĩa to lớn trong việc thực hiện các quan điểm, mục tiêu, định hướng của Trung ương về phát triển hệ thống đô thị nước ta, hướng tới xây dựng hoàn thiện mô hình đô thị thông minh tỉnh Quảng Ninh gắn với chuyển đổi số, là bước cụ thể hóa kịp thời Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và triển khai thực hiện ngay Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Theo đó, thành phố Quảng Ninh sau khi được thành lập sẽ phát triển theo mô hình “đô thị thông minh, kiểu mẫu”, gắn kết hạ tầng, không gian xanh, sinh thái, bảo vệ môi trường với kết cấu hạ tầng hiện đại, dịch vụ công nghệ cao, ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng quản lý và cuộc sống người dân.
Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là đòn bẩy về pháp lý và tài chính, mà còn là sự khẳng định vị thế của Quảng Ninh. Với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của nhân dân, Quảng Ninh đã và đang sẵn sàng trước vận hội mới, thực sự trở thành một cực tăng trưởng quan trọng, một đô thị văn minh và là niềm tự hào trong hành trình vươn mình của cả dân tộc.