Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, các đợt nắng nóng kéo dài với cường độ gia tăng đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về những giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và nâng cao khả năng thích ứng của công trình xây dựng. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, vừa qua tại Hà Nội, Viện Vật liệu xây dựng (VIBM) đã tổ chức Hội thảo khởi động dự án “Phát triển vật liệu làm mát bức xạ thụ động (Passive Radiative Cooling - PRC) thích ứng với khí hậu nóng ẩm tại Đông Nam Á và Trình diễn cải tạo xanh” với sự tham dự của đông đảo nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và các đối tác trong nước, quốc tế.
Hội thảo đánh dấu bước khởi đầu của dự án hợp tác nghiên cứu giữa Viện Vật liệu xây dựng, Công ty TNHH FOEL Hàn Quốc, Viện Công nghệ Gốm sứ Hàn Quốc (KICET) và Trường Đại học Quốc gia Chungbuk (CBNU). Không chỉ giới thiệu những định hướng nghiên cứu và mục tiêu của dự án, sự kiện còn tạo diễn đàn kết nối các bên liên quan nhằm thúc đẩy triển khai các hoạt động thử nghiệm, trình diễn, đánh giá hiệu quả ứng dụng công nghệ làm mát bức xạ thụ động tại Việt Nam, đồng thời mở rộng hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực vật liệu xây dựng xanh.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng Nguyễn Quang Hiệp cho biết, dự án mang ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Việt Nam đang chịu tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu với thời gian nắng nóng kéo dài và nhu cầu sử dụng năng lượng cho điều hòa không khí ngày càng tăng. Nhiều công trình hiện hữu, đặc biệt là trường học, bệnh viện, cơ sở y tế, trụ sở cơ quan nhà nước và các công trình công cộng, vẫn còn hạn chế về khả năng cách nhiệt cũng như hiệu quả của lớp vỏ bao che. Điều này khiến các công trình phụ thuộc lớn vào hệ thống điều hòa, làm gia tăng chi phí vận hành, tiêu thụ điện năng và lượng phát thải khí nhà kính.
Quang cảnh hội thảo
Theo Viện trưởng Nguyễn Quang Hiệp, việc nghiên cứu những giải pháp làm mát thụ động, tiêu tốn ít năng lượng nhưng có thể dễ dàng áp dụng cho các công trình hiện hữu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm chi phí vận hành và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của ngành Xây dựng.
Chia sẻ trực tuyến tại hội thảo, ông Đặng Huy Đông, Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam, đánh giá cao ý nghĩa của dự án hợp tác giữa Viện Vật liệu xây dựng và các đối tác Hàn Quốc. Theo ông, đổi mới công nghệ và phát triển vật liệu xây dựng xanh là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tiến trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam. Những dự án hợp tác quốc tế có hàm lượng khoa học và công nghệ cao sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách về công nghệ, đồng thời tạo nền tảng để các giải pháp thân thiện với môi trường được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn.
Làm mát bức xạ thụ động là công nghệ cho phép bề mặt vật liệu phản xạ phần lớn bức xạ mặt trời đồng thời phát xạ nhiệt dưới dạng bức xạ hồng ngoại ra không gian, qua đó giúp giảm nhiệt độ bề mặt và nhiệt độ bên trong công trình mà không cần tiêu thụ điện năng như các thiết bị làm mát truyền thống. Những năm gần đây, công nghệ này đã được nhiều quốc gia nghiên cứu và triển khai nhằm giảm nhu cầu sử dụng điều hòa không khí, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các tòa nhà.
Trong số các quốc gia tiên phong, Hàn Quốc đã đạt nhiều kết quả tích cực trong nghiên cứu và ứng dụng vật liệu PRC. Theo các nghiên cứu ban đầu, việc sử dụng công nghệ này có thể giúp giảm đáng kể lượng điện năng dành cho làm mát công trình, đồng thời nâng cao tuổi thọ vật liệu và cải thiện môi trường nhiệt bên trong công trình.
Trên cơ sở đó, dự án hợp tác giữa Việt Nam và Hàn Quốc hướng tới mục tiêu nghiên cứu, phát triển các vật liệu PRC phù hợp với điều kiện khí hậu nóng ẩm của Việt Nam, qua đó giảm khoảng 35% nhu cầu năng lượng phục vụ làm mát ở cấp độ công trình, đồng thời từng bước hướng tới thương mại hóa sản phẩm trên thị trường trong nước.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, dự án sẽ triển khai nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm như nghiên cứu tối ưu hóa vật liệu PRC phù hợp với điều kiện khí hậu Việt Nam; đánh giá tính năng kỹ thuật, độ bền và hiệu quả tiết kiệm năng lượng của vật liệu; lựa chọn các công trình công cộng để thực hiện trình diễn cải tạo xanh; xây dựng phương pháp đánh giá hiệu quả ứng dụng công nghệ; đồng thời nghiên cứu các điều kiện kỹ thuật, tiêu chuẩn, chứng nhận, chính sách và mô hình kinh doanh phục vụ quá trình thương mại hóa sản phẩm. Theo kế hoạch, dự án sẽ được triển khai trong giai đoạn 2026-2029.
Với vai trò là đơn vị chủ trì phía Việt Nam, Viện Vật liệu xây dựng sẽ là đầu mối kết nối các hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá công nghệ PRC; phối hợp với các đối tác trong và ngoài nước đề xuất các giải pháp tích hợp công nghệ này vào các chương trình cải tạo xanh, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng của công trình. Đồng thời, Viện cũng sẽ nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, tiêu chuẩn và giải pháp kỹ thuật nhằm tạo điều kiện để các sản phẩm ứng dụng công nghệ PRC từng bước được đưa vào sử dụng rộng rãi tại thị trường Việt Nam.
Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia đến từ Hàn Quốc đã trình bày nhiều chuyên đề chuyên sâu về xu hướng phát triển vật liệu làm mát bức xạ thụ động trên thế giới, những kết quả nghiên cứu mới nhất, kinh nghiệm triển khai thực tế cũng như tiềm năng ứng dụng công nghệ PRC tại khu vực Đông Nam Á. Nhiều giải pháp cải tạo xanh, nâng cao hiệu quả năng lượng và giảm phát thải carbon trong công trình cũng được giới thiệu, góp phần cung cấp thêm cơ sở khoa học cho quá trình nghiên cứu và triển khai dự án tại Việt Nam.
Bên cạnh các nội dung chuyên môn, hoạt động kết nối doanh nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc cũng diễn ra sôi nổi, tạo cơ hội để các doanh nghiệp, đơn vị nghiên cứu và nhà quản lý trao đổi thông tin, tìm kiếm khả năng hợp tác trong phát triển, sản xuất và ứng dụng các loại vật liệu xây dựng xanh thế hệ mới.
Việc khởi động dự án không chỉ mở ra cơ hội tiếp cận một công nghệ tiên tiến đang được nhiều quốc gia quan tâm mà còn góp phần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu vật liệu xây dựng xanh. Đồng thời, đây cũng là bước đi cụ thể nhằm thúc đẩy đổi mới công nghệ, phát triển các giải pháp vật liệu thích ứng với điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm của Việt Nam, góp phần giảm tiêu thụ năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao chất lượng môi trường sống.