Mạng lưới học thuật thuộc Trung tâm Chuyên môn về BIM cho công trình đường sắt ra mắt, sáng 9/9, tại Hà Nội. Ảnh: Tạp chí Xây dựng
Sáng 9/9, tại Hà Nội, Viện Kinh tế xây dựng phối hợp với Đại sứ quán Anh tại Việt Nam và các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo BIM và công nghệ số với chủ đề “Thúc đẩy phát triển hạ tầng đường sắt tại Việt Nam”.
Trong khuôn khổ Hội thảo, Mạng lưới học thuật thuộc Trung tâm Chuyên môn về BIM cho công trình đường sắt được chính thức ra mắt, gồm 5 cơ sở đào tạo: (i) Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, (ii) Trường Đại học Giao thông vận tải, (iii) Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM, (iv) Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải, (v) và Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.
Kết nối chính sách, đào tạo và thực tiễn dự án
Phát biểu khai mạc, TS Nguyễn Phạm Quang Tú - Phó Viện trưởng Viện Kinh tế xây dựng cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầu tư lớn cho kết cấu hạ tầng đường sắt, trong đó có các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM và dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam. Đây đều là những công trình có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp, thời gian khai thác dài và yêu cầu quản lý chặt chẽ trong toàn bộ vòng đời.
Đối với các dự án này, BIM không chỉ được sử dụng để dựng mô hình ba chiều. Giá trị chính của BIM nằm ở khả năng tạo lập, cập nhật và chia sẻ dữ liệu thống nhất từ khâu chuẩn bị đầu tư, thiết kế, thi công đến quản lý vận hành.
Khi được triển khai đồng bộ, BIM có thể hỗ trợ kiểm soát xung đột kỹ thuật, theo dõi chi phí, tiến độ, quản lý rủi ro và phục vụ quản lý tài sản sau khi công trình đưa vào khai thác. Môi trường dữ liệu chung và bản sao số cũng tạo cơ sở để các chủ thể tham gia dự án sử dụng cùng một nguồn thông tin, hạn chế tình trạng dữ liệu phân tán hoặc không thống nhất.
Tuy nhiên, việc áp dụng BIM trong lĩnh vực đường sắt tại Việt Nam còn gặp hai vấn đề chính: chưa có hướng dẫn kỹ thuật riêng phù hợp với đặc thù công trình đường sắt và thiếu nhân lực có khả năng kết hợp kiến thức chuyên ngành đường sắt với kỹ năng quản lý dữ liệu số.
Để giải quyết các vấn đề này, Viện Kinh tế xây dựng phối hợp với Đại sứ quán Anh tại Việt Nam hình thành Trung tâm Chuyên môn về BIM cho công trình đường sắt. Trung tâm là cơ chế phối hợp, kết nối và hỗ trợ năng lực, không phải cơ quan quản lý nhà nước hoặc đơn vị trực tiếp thực hiện dự án.
Hoạt động của Trung tâm được tổ chức theo mô hình liên kết ba bên gồm: (i) cơ quan nhà nước, (ii) cơ sở đào tạo, (iii) và doanh nghiệp.
Trong đó, ở trụ cột chính sách, Trung tâm nghiên cứu, tham mưu cho Bộ Xây dựng xây dựng các hướng dẫn cần thiết về áp dụng BIM đối với công trình đường sắt, phù hợp với pháp luật và điều kiện triển khai tại Việt Nam.
Ở trụ cột học thuật, 5 trường đại học tham gia mạng lưới sẽ phối hợp đào tạo, chia sẻ kiến thức, phát triển đội ngũ giảng viên và chuyên gia nòng cốt; đồng thời tham gia nghiên cứu, xây dựng các hướng dẫn kỹ thuật phục vụ hoạt động đào tạo và thực tiễn dự án.
Ở trụ cột doanh nghiệp, Trung tâm kết nối các ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn, doanh nghiệp công nghệ và đối tác quốc tế. Kinh nghiệm từ các dự án thực tế sẽ được đưa vào nghiên cứu, đào tạo; ngược lại, kết quả nghiên cứu có thể được thử nghiệm trong dự án để đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng.
Như vậy, Mạng lưới học thuật không phải một tổ chức đào tạo tách biệt. Đây là một bộ phận của Trung tâm Chuyên môn, giữ vai trò chuẩn bị nguồn nhân lực và cơ sở nghiên cứu cho việc áp dụng BIM trong lĩnh vực đường sắt.
Chuyển kinh nghiệm quốc tế thành hướng dẫn phù hợp với Việt Nam
Phát biểu tại Hội thảo, Đại sứ Anh tại Việt Nam Iain Frew cho biết, Chính phủ Anh đã hỗ trợ Bộ Xây dựng hình thành Trung tâm Chuyên môn về BIM cho công trình đường sắt. Việc ra mắt Mạng lưới học thuật tiếp tục mở rộng mô hình hợp tác giữa cơ quan nhà nước, trường đại học và doanh nghiệp.
Theo Đại sứ Iain Frew, các dự án đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị không chỉ cần nguồn lực xây dựng mà còn cần một nền tảng dữ liệu đủ mạnh để kiểm soát hiệu quả, an toàn và tính bền vững trong suốt quá trình đầu tư, vận hành.
Kinh nghiệm từ dự án Crossrail của Anh cho thấy, quy trình thực hiện dự án bằng phương thức số và yêu cầu bắt buộc về BIM có vai trò quan trọng trong quản lý rủi ro, kiểm soát chi phí và chuẩn bị dữ liệu cho hoạt động vận hành lâu dài.
Trong hai năm qua, các chuyên gia của Crossrail International, được hỗ trợ thông qua Chương trình Thành phố xanh, Hạ tầng và Năng lượng của Chính phủ Anh, đã làm việc với Bộ Xây dựng và các ban quản lý dự án đường sắt tại Hà Nội, TP.HCM. Nội dung hợp tác tập trung vào nghiên cứu hướng dẫn áp dụng BIM cho dự án đường sắt và chuẩn bị cơ sở chuyên môn để thành lập Trung tâm.
Theo Đại sứ Iain Frew, cơ quan nhà nước chịu trách nhiệm về khuôn khổ pháp lý, tiêu chuẩn và định hướng phát triển; doanh nghiệp cung cấp công nghệ, kinh nghiệm triển khai và các giải pháp sử dụng trong dự án; trường đại học thực hiện nghiên cứu, điều chỉnh kiến thức quốc tế cho phù hợp với Việt Nam và đào tạo đội ngũ kỹ sư số.
Việc kết nối ba nhóm chủ thể này nhằm khắc phục khoảng cách giữa nghiên cứu, đào tạo và thực hiện dự án. Đây cũng là điều kiện để Việt Nam tiếp nhận có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế, thay vì áp dụng nguyên mẫu các tiêu chuẩn hoặc quy trình được xây dựng cho điều kiện khác.
Tại Hội thảo, các chuyên gia trong nước và quốc tế sẽ trao đổi kinh nghiệm từ dự án Crossrail của Anh, đường sắt cao tốc Jakarta - Bandung và MRT Jakarta; giải pháp quản lý rủi ro địa kỹ thuật; các nội dung cần hướng dẫn khi áp dụng BIM cho công trình đường sắt tại Việt Nam. Những kết quả này sẽ được Trung tâm Chuyên môn và Mạng lưới học thuật nghiên cứu, sử dụng làm cơ sở xây dựng chương trình đào tạo, phát triển đội ngũ chuyên gia và đề xuất hướng dẫn kỹ thuật phù hợp với các dự án đường sắt của Việt Nam.
Trước đó, ngày 15/4, Viện Kinh tế xây dựng phối hợp với Đại sứ quán Vương quốc Anh tại Việt Nam tổ chức lễ ra mắt Trung tâm Chuyên môn (Center of Excellence - CoE) về BIM cho lĩnh vực đường sắt, đặt dấu mốc quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số của ngành Xây dựng, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai nhiều dự án đường sắt quy mô lớn như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM. Trung tâm CoE không phải là cơ quan quản lý hay đơn vị thực hiện dự án, mà là cơ chế hỗ trợ và kết nối, hướng tới tập trung tri thức chuyên sâu, hỗ trợ áp dụng nhất quán các tiêu chuẩn quốc tế vào thực tiễn Việt Nam, đồng thời tạo nền tảng hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và giới học thuật. CoE sẽ góp phần thúc đẩy hợp tác song phương trong lĩnh vực phát triển đô thị và hạ tầng bền vững. Các bên có thể chia sẻ kinh nghiệm từ các dự án quy mô lớn, hỗ trợ triển khai các dự án phức tạp phù hợp với điều kiện Việt Nam, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn quốc tế.
Nguồn: Tạp chí Xây dựng