Là trường đại học trực thuộc Bộ Xây dựng, Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh (UTH) đang triển khai chiến lược đổi mới đào tạo theo hướng gắn với chuyển đổi số, nhu cầu của doanh nghiệp và các chương trình hạ tầng trọng điểm quốc gia. Đây cũng là bước đi nhằm hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Việc đào tạo tại các trường đại học phải gắn với chuyển đổi số để kịp đáp ứng yêu cầu khi sinh viên ra làm việc ở thực tiễn các công trình.
Đổi mới đào tạo để đáp ứng các dự án hạ tầng chiến lược
Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt dự án quy mô lớn như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, hệ thống đường sắt đô thị, cảng biển, trung tâm logistics, hạ tầng giao thông thông minh và đô thị thông minh. Những công trình này đòi hỏi đội ngũ kỹ sư không chỉ nắm vững kiến thức chuyên ngành mà còn có khả năng làm việc trên các nền tảng số, phân tích dữ liệu, phối hợp liên ngành và nhanh chóng thích ứng với công nghệ mới.
Theo định hướng của Bộ Xây dựng, UTH đang tập trung chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ các lĩnh vực trọng điểm như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, logistics hiện đại, kinh tế biển, cảng biển, giao thông thông minh và hạ tầng số.
NGƯT.TS Lê Văn Vang, Phó Hiệu trưởng UTH cho rằng, trong bối cảnh công nghệ thay đổi rất nhanh, chương trình đào tạo không thể chỉ bổ sung thêm các học phần mới mà phải được thiết kế theo hướng mở, linh hoạt và có khả năng cập nhật liên tục.
"Điều quan trọng không phải bổ sung bao nhiêu học phần mới mà là tạo cho người học năng lực học tập suốt đời, khả năng thích nghi với công nghệ mới và tư duy giải quyết các bài toán thực tiễn của ngành", NGƯT.TS Lê Văn Vang nhấn mạnh.
Quan điểm này cũng phản ánh định hướng đổi mới mà UTH đang theo đuổi: lấy năng lực thích ứng và đổi mới sáng tạo làm trọng tâm của quá trình đào tạo, thay vì chỉ truyền đạt kiến thức chuyên môn theo cách truyền thống.
Đưa công nghệ số trở thành năng lực cốt lõi của kỹ sư
Trong lĩnh vực xây dựng và giao thông hiện nay, AI, BIM, dữ liệu lớn, IoT, tự động hóa và các nền tảng số đã trở thành công cụ làm việc trong nhiều khâu, từ khảo sát, thiết kế, thi công đến quản lý, vận hành và bảo trì công trình.
Vì vậy, UTH không coi đây là những nội dung đào tạo bổ sung mà từng bước tích hợp các công nghệ số vào nhiều chương trình đào tạo như xây dựng, giao thông vận tải, logistics, hàng hải, cơ khí, điện - điện tử và công nghệ thông tin.
Song song với kiến thức chuyên ngành, sinh viên được trang bị kỹ năng phân tích dữ liệu, khai thác nền tảng số, ngoại ngữ, tư duy đổi mới sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề trong môi trường làm việc hiện đại.
Việc UTH đầu tư hệ thống máy móc, thiết bị giúp sinh viên được trang bị những kiến thức cơ bản để đáp ứng yêu cầu công việc khi ra trường
Nhà trường cũng tiếp tục đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm, phòng mô phỏng và trang thiết bị thực hành nhằm tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận công nghệ mới ngay trong quá trình học tập, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sản xuất.
Doanh nghiệp trở thành một phần của quá trình đào tạo
Một trong những điểm đổi mới nổi bật của UTH là tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình đào tạo.
Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu tiếp nhận sinh viên thực tập thì hiện nay nhiều đơn vị đã tham gia cùng nhà trường xây dựng chương trình đào tạo, góp ý chuẩn đầu ra, giảng dạy chuyên đề, hướng dẫn kỹ năng nghề nghiệp và chia sẻ những yêu cầu mới của thị trường lao động.
Mô hình "Học kỳ doanh nghiệp" đang được UTH triển khai với sự tham gia của nhiều tập đoàn, tổng công ty hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, giao thông, logistics, hàng hải và công nghiệp.
Thông qua mô hình này, sinh viên được trực tiếp học tập và làm việc tại công trường, nhà máy, cảng biển, trung tâm logistics và các ban điều hành dự án; tiếp cận quy trình quản lý hiện đại, công nghệ mới cũng như yêu cầu thực tế của doanh nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên giảng đường.
Theo đại diện Công ty Cổ phần Công nghệ Vật liệu thời đại mới Chu Châu (CRRC Chu Châu), doanh nghiệp hiện không chỉ cần những kỹ sư có nền tảng chuyên môn tốt mà còn cần nguồn nhân lực có khả năng thích nghi nhanh với công nghệ mới, làm việc nhóm hiệu quả và giải quyết vấn đề trong môi trường sản xuất hiện đại.
Phát triển đào tạo liên ngành đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số
Sự phát triển của các công trình hạ tầng hiện đại đang làm mờ ranh giới giữa các lĩnh vực chuyên môn.
Một dự án đường sắt tốc độ cao hay hệ thống giao thông thông minh không chỉ cần kỹ sư xây dựng mà còn đòi hỏi sự tham gia của các chuyên gia về AI, điều khiển tự động, điện - điện tử, vật liệu mới, dữ liệu, logistics và quản trị dự án.
Đón đầu xu hướng đó, UTH đang phát triển các chương trình đào tạo theo hướng tích hợp giữa kỹ thuật, công nghệ số, logistics, quản trị và ngoại ngữ nhằm hình thành đội ngũ kỹ sư có khả năng làm việc trong môi trường liên ngành và đáp ứng yêu cầu của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Song song với đổi mới chương trình đào tạo, nhà trường tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường kết nối với doanh nghiệp và đầu tư cơ sở vật chất phục vụ đào tạo, nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho ngành Xây dựng.
Khẳng định vai trò tiên phong trong đổi mới giáo dục kỹ thuật
Trong bối cảnh ngành Xây dựng đang triển khai nhiều chương trình, dự án hạ tầng chiến lược và đẩy mạnh chuyển đổi số, yêu cầu đối với các trường đại học kỹ thuật không chỉ là đào tạo kỹ sư có trình độ chuyên môn mà còn phải hình thành đội ngũ nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ và thích ứng với sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ.
Với định hướng gắn đào tạo với chuyển đổi số, doanh nghiệp và nhu cầu thực tiễn của ngành, UTH đang từng bước khẳng định vai trò là trường đại học trực thuộc Bộ Xây dựng tiên phong trong đổi mới giáo dục kỹ thuật. Đây cũng là nền tảng để nhà trường góp phần hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các công trình hạ tầng chiến lược, quá trình chuyển đổi số và sự phát triển bền vững của ngành Xây dựng trong giai đoạn mới.