Hệ thống cảng, bến thủy nội địa và bến phà trên địa bàn Đồng Nai giữ vai trò quan trọng trong vận tải hàng hóa, giao thương và đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của hoạt động vận tải đường thủy, yêu cầu tăng cường quản lý, bảo đảm an toàn giao thông và khai thác hiệu quả hệ thống bến thủy đang trở nên cấp thiết.
Cảng Phước An - cảng biển nước sâu lớn của thành phố Đồng Nai. Ảnh: Hoàng Lộc
Theo Sở Xây dựng Đồng Nai, hiện địa phương quản lý 15 tuyến đường thủy nội địa với tổng chiều dài gần 154km. Ngoài ra, hệ thống sông, suối, kênh, rạch do UBND các xã, phường quản lý gồm 534 tuyến, tổng chiều dài hơn 2.400km. Trên địa bàn còn có tuyến đường thủy nội địa quốc gia trên sông Đồng Nai, dài khoảng 72km, từ cầu Đồng Nai đến ngã ba sông Bé, do Bộ Xây dựng phân cấp cho UBND TP. Hồ Chí Minh quản lý.
Toàn thành phố hiện có 63 cảng, bến thủy nội địa thuộc phạm vi quản lý của địa phương. Trong đó, Sở Xây dựng quản lý một cảng hàng hóa; UBND các xã, phường quản lý 62 bến thủy nội địa, gồm 46 bến hàng hóa và 16 bến hành khách, bến đò ngang.
Một số địa phương có số lượng cảng, bến lớn như Trảng Dài với 22 cảng, bến thủy nội địa cùng một bến đò ngang được công bố hoặc gia hạn hoạt động; phường Trấn Biên có 9 cảng, bến và 2 bến đò; phường Nhơn Trạch có 8 cảng, bến thủy nội địa.
Các bến thủy nội địa là đầu mối quan trọng phục vụ vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là khoáng sản, vật liệu xây dựng bằng đường sông. Trong khi đó, các bến phà, bến đò giúp kết nối các khu dân cư hai bên sông, đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân tại những khu vực chưa có cầu.
Theo ông Nguyễn Đức Dân, Trưởng phòng Quản lý kết cấu hạ tầng và An toàn giao thông (Sở Xây dựng Đồng Nai), công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động cảng, bến thủy nội địa thời gian qua cơ bản được triển khai đồng bộ, bám sát quy định của pháp luật và chỉ đạo của Trung ương, UBND thành phố. Sở đã chủ động tham mưu ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, tổ chức quản lý quy hoạch, kết cấu hạ tầng và hoạt động của các cảng, bến; đồng thời tăng cường phối hợp với các địa phương kiểm tra, xử lý vi phạm nhằm bảo đảm an toàn giao thông đường thủy.
Đồng Nai cũng định hướng tiếp tục nghiên cứu, sắp xếp lại hệ thống cảng, bến thủy ven sông Đồng Nai theo hướng tập trung, hợp lý hơn; đồng thời xem xét chuyển đổi chức năng đối với các cảng, bến nhỏ lẻ, phân tán hoặc không còn phù hợp với định hướng phát triển đô thị ven sông trong tương lai.
Mặc dù vậy, công tác quản lý vẫn còn nhiều khó khăn. Theo đánh giá của ngành chức năng, ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động đường thủy còn hạn chế. Tình trạng vi phạm hành lang bảo vệ luồng tuyến, bến thủy hoạt động tự phát hoặc khai thác khi chưa đủ điều kiện vẫn xảy ra ở một số nơi. Bên cạnh đó, nhiều bến thủy có quy mô nhỏ, hạ tầng kỹ thuật chưa được đầu tư đồng bộ, chưa phát huy hết tiềm năng khai thác.
Trước thực tế này, HĐND TP. Đồng Nai vừa tổ chức khảo sát, giám sát công tác quản lý nhà nước đối với hệ thống cảng, bến thủy nội địa và bến phà trên địa bàn.
Theo ông Huỳnh Việt Cường, Trưởng ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố, qua khảo sát cho thấy vẫn còn một số bất cập trong công tác quản lý, đặc biệt liên quan đến quy hoạch và sử dụng đất. Một số địa phương chưa quản lý chặt chẽ hoạt động của các bến thủy, dẫn đến nguy cơ phát sinh vi phạm.
Đoàn giám sát đề nghị các địa phương rà soát toàn bộ hệ thống cảng, bến thủy nội địa và bến phà, thực hiện nghiêm các quy định về cấp phép hoạt động, đồng thời tăng cường kiểm tra việc chấp hành các quy định về an toàn giao thông đường thủy. Đối với các bến phà, cần thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở đơn vị khai thác và người điều khiển phương tiện thực hiện đầy đủ các quy định về an toàn nhằm hạn chế sự cố, nhất là trong mùa mưa bão.
Theo bà Huỳnh Ngọc Kim Mai, Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố, cùng với việc siết chặt quản lý hoạt động của các bến thủy, Đồng Nai cần quan tâm hơn đến quy hoạch và phát triển hành lang ven sông, khai thác hiệu quả tiềm năng của sông Đồng Nai trong phát triển kinh tế, logistics và du lịch.
Ở cấp cơ sở, các địa phương cũng đang tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm. Lãnh đạo UBND phường Trảng Dài cho biết thời gian qua địa phương đã tổ chức hai đợt rà soát, phát hiện và xử lý kịp thời một số trường hợp vi phạm, không để kéo dài. Địa phương cũng kiến nghị các cơ quan chuyên môn của tỉnh tiếp tục hỗ trợ về nghiệp vụ và hướng dẫn chuyên môn để nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát hệ thống cảng, bến, góp phần bảo đảm an ninh trật tự và an toàn giao thông đường thủy.