Hiện tỉnh tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng, phát triển để trở thành thành phố tiêu biểu của cả nước về mọi mặt; thành phố kiểu mẫu giàu đẹp, văn minh, hiện đại, nâng cao đời sống mọi mặt của nhân dân. Trong đó chú trọng phát triển bền vững kinh tế biển, xây dựng thành phố Quảng Ninh trở thành một trong những trung tâm kinh tế biển, là cửa ngõ trung chuyển của khu vực Đông Nam Á. Với lợi thế nổi trội về vị trí địa kinh tế, hệ thống cảng biển nước sâu và không gian phát triển ven biển rộng lớn, Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển, cửa ngõ trung chuyển của khu vực Đông Nam Á. Đây không chỉ là định hướng chiến lược, mà còn là bước đi tất yếu nhằm tạo ra động lực tăng trưởng mới, bền vững cho thành phố tương lai và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Tàu biển quốc tế đưa khách du lịch đến Quảng Ninh cập Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long.
Quảng Ninh sở hữu đường bờ biển dài trên 250 km, cùng hệ thống vịnh, cảng biển tự nhiên thuận lợi cho phát triển kinh tế biển đa ngành. Đặc biệt, tỉnh nằm ở vị trí kết nối trực tiếp với Trung Quốc - thị trường lớn của khu vực, đồng thời là điểm giao thoa giữa hành lang kinh tế ven biển phía Bắc và vành đai kinh tế Vịnh Bắc Bộ.
Những năm gần đây, Quảng Ninh đã từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng chiến lược với các tuyến cao tốc Hạ Long - Hải Phòng - Hà Nội, Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái; Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn; hệ thống cảng biển tổng hợp, chuyên dùng tại Cái Lân, Hải Hà, Vạn Ninh… tạo nên mạng lưới giao thông đa phương thức đồng bộ. Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là nền tảng quan trọng để Quảng Ninh phát triển thành trung tâm logistics, trung chuyển hàng hóa quy mô lớn của khu vực.
Lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết: Trong Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương, tỉnh đã xác định rất rõ, phát triển kinh tế biển không chỉ là khai thác lợi thế tự nhiên, mà là tái cấu trúc không gian phát triển, hình thành chuỗi giá trị kinh tế biển hiện đại, bền vững; là cửa ngõ trung chuyển của khu vực Đông Nam Á, một động lực phát triển của vùng và cả nước với hệ thống cảng biển nước sâu đồng bộ, hiện đại gắn với phát triển kinh tế chuỗi khu kinh tế (KKT), khu công nghiệp (KCN), đô thị biển - ven biển dạng dải.
.jpeg)
Tàu vào làm hàng tại Cảng Cái Lân.
Điểm khác biệt trong định hướng phát triển của Quảng Ninh là không phát triển đơn lẻ từng lĩnh vực, mà hướng tới chuỗi liên kết “cảng biển - KKT - KCN - đô thị ven biển”. Hiện nay, các KKT ven biển như Quảng Yên, Vân Đồn, Móng Cái đang được đầu tư mạnh mẽ, thu hút nhiều dự án công nghiệp chế biến, chế tạo, logistics, dịch vụ cảng biển. Tại các địa bàn KCN, KKT tỉnh hiện nay có đến 165 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng nguồn vốn đăng ký đầu tư đạt 9,22 tỷ USD, chiếm 57,7% tổng vốn FDI toàn tỉnh.
Ông Trương Mạnh Hùng, Trưởng Ban Quản lý KKT tỉnh, cho biết: Chúng tôi đang tập trung phát triển các KKT ven biển theo mô hình tích hợp, bảo đảm liên kết chặt chẽ giữa sản xuất, logistics và đô thị, tạo ra hệ sinh thái phát triển đồng bộ.
Hệ thống cảng nước sâu ngày càng được hoàn thiện, từng bước nâng cao năng lực tiếp nhận tàu trọng tải lớn. Tổng sản lượng hàng hoá thông qua cảng 5 năm gần đây đạt khoảng 627,7 triệu tấn; bình quân đạt 124,1 triệu tấn/năm, vượt mục tiêu đến năm 2025 của Nghị quyết số 15-NQ/TU ngày 23/4/2019 của Tỉnh ủy. Tổng lưu lượng hành khách vận tải biển (khách du lịch qua cảng) từ năm 2019 đến hết năm 2025 trên 293.000 lượt khách, đạt mục tiêu của kế hoạch đề ra đến năm 2025.
Dù có nhiều lợi thế, quá trình hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển của Quảng Ninh vẫn còn một số thách thức. Trước hết là hạ tầng cảng biển và logistics chưa thực sự đồng bộ, quy mô một số cảng còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu trung chuyển quốc tế. Bên cạnh đó, chi phí logistics còn cao, dịch vụ hỗ trợ chưa phát triển tương xứng, làm giảm sức cạnh tranh trong thu hút hàng hóa trung chuyển. Nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực logistics, hàng hải, quản trị chuỗi cung ứng còn thiếu; cơ chế chính sách đặc thù cho phát triển kinh tế biển chưa thực sự đột phá.
Ông Nguyễn Văn Thành, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần xuất nhập khẩu Tân Đại Dương, chia sẻ: Quảng Ninh có tiềm năng rất lớn, nhưng để trở thành trung tâm trung chuyển khu vực, cần có những chính sách đủ mạnh về phí, hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp.
Hoạt động bốc xếp, vận chuyển hàng hóa tại khu vực cảng Con Ong - Hòn Nét.
Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển, Quảng Ninh cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mang tính đột phá. Trước hết, tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hệ thống cảng biển nước sâu hiện đại, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải quốc tế; phát triển mạnh hạ tầng logistics, hình thành các trung tâm logistics quy mô lớn gắn với KCN, KKT ven biển; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, vận hành.
Bên cạnh đó, thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các tập đoàn lớn trong lĩnh vực cảng biển, logistics, công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao. Chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế biển hiện đại. Đặc biệt, cần nghiên cứu, đề xuất Trung ương ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho Quảng Ninh, như: Cơ chế ưu đãi thuế, phí cho hoạt động trung chuyển quốc tế; thí điểm khu thương mại tự do, khu logistics tự do; cơ chế linh hoạt trong quản lý đất đai, đầu tư tại các KKT ven biển.
PGS.TS Trần Đình Thiên, Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng: Nếu có cơ chế đủ mạnh, Quảng Ninh hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực Đông Nam Á trong tương lai gần.
Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, việc phát triển kinh tế biển không chỉ là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu để Quảng Ninh bứt phá, đặc biệt trong bối cảnh Quảng Ninh sẽ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, điều này đã được Bộ Chính trị cho ý kiến tại Kết luận số 20-KL/TW ngày 7/4/2026.
Với nền tảng hạ tầng đồng bộ, định hướng phát triển rõ ràng và quyết tâm chính trị cao, Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển, cửa ngõ trung chuyển quốc tế. Đây sẽ là động lực quan trọng để tỉnh không chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng cao trên 2 con số như Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI nhiệm kỳ 2025-2030 xác định, mà còn nâng cao chất lượng phát triển, đóng góp ngày càng lớn cho vùng và cả nước.